کابلشو

کابلشو یکی از تجهیزات مهم در اتصال کابل‌های برق به شینه، کلید اتوماتیک، تجهیزات قدرت، ترمینال و سایر نقاط اتصال الکتریکی است. این محصول روی انتهای هادی نصب می‌شود و امکان ایجاد یک اتصال مشخص میان کابل و تجهیز مقصد را فراهم می‌کند. در منابع فنی و بازار برق، نام‌هایی مانند کابلشو برق، Cable Lug، Terminal Lug، Compression Lug و Mechanical Lug برای محصولات مختلف این گروه استفاده می‌شوند.

ساختار کابلشو بسته به نوع محصول متفاوت است. در کابلشوهای پرسی، هادی داخل قسمت استوانه‌ای یا Barrel قرار می‌گیرد و سپس با ابزار پرس مناسب فشرده می‌شود. در کابلشوهای مکانیکی یا پیچی، اتصال هادی با پیچ انجام می‌شود و در برخی مدل‌های Shear Bolt، سر پیچ پس از رسیدن به شرایط طراحی‌شده جدا می‌شود.

برای خرید کابلشو نمی‌توان تنها به سطح مقطع نوشته‌شده روی محصول توجه کرد. جنس هادی، کلاس و شکل کابل، قطر سوراخ اتصال، ابعاد محل نصب، جنس کابلشو و روش نصب باید با یکدیگر سازگار باشند. ابزار پرس و قالب مورد استفاده نیز بخشی از سیستم اتصال هستند.

کابلشو چیست و چه کاربردی دارد؟

کابلشو قطعه‌ای برای آماده‌سازی انتهای کابل و اتصال آن به یک سطح یا نقطه اتصال مشخص است. قسمت لوله‌ای کابلشو هادی را دریافت می‌کند و قسمت تخت یا Palm برای اتصال به پیچ، شینه یا تجهیز استفاده می‌شود.

یکی از مهم‌ترین کاربردهای کابلشو، اتصال کابل قدرت به شمش مسی یا Busbar داخل تابلو برق است. کابلشو همچنین برای اتصال کابل به کلیدهای قدرت، تجهیزات توزیع، ترمینال‌های پیچ‌دار و نقاط ارت استفاده می‌شود.

Klauke کابلشوهای لوله‌ای مسی خود را برای هادی‌های مسی چندرشته و کاربردهایی مانند ساخت تابلو برق ارائه می‌کند. در این محصولات، سطح اتصال تخت و قسمت انتهایی ماشین‌کاری‌شده برای نصب مناسب در نظر گرفته شده است.

کابلشو فقط یک قطعه واسط مکانیکی نیست. طراحی اتصال باید به شکلی انجام شود که ارتباط الکتریکی و استحکام مکانیکی متناسب با کاربرد ایجاد شود. به همین دلیل محصول، هادی، ابزار و روش نصب باید به‌صورت یک مجموعه بررسی شوند.

انواع کابلشو

انواع کابلشو را می‌توان براساس جنس، روش اتصال، نوع هادی و ساختار Palm دسته‌بندی کرد. کابلشو مسی، آلومینیومی، بیمتال، پرسی و پیچی از مهم‌ترین گروه‌ها هستند.

هرکدام از این محصولات برای شرایط مشخصی طراحی شده‌اند. نمی‌توان یک کابلشو را صرفاً به دلیل یکسان بودن سطح مقطع برای هر نوع هادی یا تجهیزی استفاده کرد.

کابلشو مسی

کابلشو مسی یا Copper Cable Lug یکی از رایج‌ترین انواع کابلشو در تجهیزات برق و تابلوهای صنعتی است. این محصول برای اتصال هادی‌های مسی به تجهیزات سازگار استفاده می‌شود.

Klauke در کابلشوهای Tubular Cable Lug استاندارد خود از مس مطابق EN 13600 استفاده می‌کند. سطح این محصولات به‌صورت قلع‌اندود الکترولیتی ارائه شده تا در برابر خوردگی محافظت شود.

این خانواده برای هادی‌های مسی چندرشته کلاس 2 مطابق EN 60228 معرفی شده است. Klauke همچنین مدل‌هایی برای ساختارهای دیگر هادی ارائه می‌کند، بنابراین نوع کابل باید قبل از انتخاب کابلشو مشخص شود.

کابلشو مسی می‌تواند در مدل‌های مختلف و با سوراخ پیچ متفاوت تولید شود. بنابراین اصطلاح «کابلشو مسی 50» به‌تنهایی همیشه برای سفارش دقیق کافی نیست و قطر سوراخ Palm نیز باید مشخص شود.

کابلشو آلومینیومی

کابلشو آلومینیومی برای کاربردهایی طراحی می‌شود که هادی و سیستم اتصال با ساختار آن سازگار هستند. جنس بدنه، محدوده سطح مقطع و نوع اتصال باید برای هر مدل از دیتاشیت سازنده بررسی شود.

در اتصال هادی آلومینیومی باید سازگاری متریال اهمیت ویژه‌ای داشته باشد. استفاده مستقیم از هر کابلشو مسی برای کابل آلومینیومی یا برعکس بدون تأیید سازنده روش مناسبی نیست.

تولیدکنندگان برای هادی‌های آلومینیومی کابلشوهای اختصاصی و همچنین راهکارهای بیمتال ارائه می‌کنند. نوع صحیح محصول به جنس هادی و جنس سطح اتصال مقصد بستگی دارد.

کابلشو بیمتال

کابلشو بیمتال یا Bimetallic Cable Lug برای شرایطی کاربرد دارد که لازم است بین دو فلز متفاوت اتصال ایجاد شود. یکی از کاربردهای شناخته‌شده، اتصال کابل آلومینیومی به شینه یا سطح اتصال مسی است.

TE Connectivity در خانواده SIMEL VCXI کابلشوهای بیمتال با بدنه آلومینیومی و Palm مسی ارائه می‌کند. طبق اطلاعات سازنده، بخش آلومینیومی با فرآیند Friction Welding به Palm مسی متصل شده است.

این خانواده برای اتصال هادی آلومینیومی به شینه مسی در کاربردهای فشار ضعیف و متوسط طراحی شده است. برخی محصولات همین خانواده امکان پذیرش هادی مسی یا آلومینیومی را نیز مطابق مشخصات همان مدل دارند.

استفاده از کابلشو بیمتال زمانی اهمیت پیدا می‌کند که جنس کابل و سطح اتصال یکسان نیست. انتخاب محصول باید براساس دیتاشیت انجام شود و نباید همه کابلشوهای بیمتال را دارای ویژگی‌های یکسان دانست.

کابلشو پرسی

کابلشو پرسی یا Compression Cable Lug پس از قرار گرفتن هادی داخل Barrel با ابزار و قالب مناسب پرس می‌شود. تغییر شکل کنترل‌شده قسمت پرس، اتصال کابل و کابلشو را ایجاد می‌کند.

TE Connectivity خانواده Compression Terminal Lugs را با فناوری نصب Compression ارائه می‌کند. این کابلشوها برای هادی مسی طراحی شده‌اند و مدل‌های مختلف آن‌ها دارای یک یا دو سوراخ اتصال هستند.

Klauke نیز کابلشوهای پرسی متنوعی برای هادی‌های مختلف ارائه می‌کند. در نتیجه انتخاب قالب پرس باید براساس کد کابلشو و دستورالعمل سازنده انجام شود.

استفاده از قالبی که فقط از نظر ظاهری داخل ابزار قرار می‌گیرد، روش مناسبی نیست. قالب، تعداد پرس‌ها، محل پرس و جهت نصب باید با مشخصات محصول هماهنگ باشند.

کابلشو پیچی و Shear Bolt

کابلشوهای مکانیکی به‌جای پرس هیدرولیکی یا مکانیکی از پیچ برای اتصال هادی استفاده می‌کنند. یکی از انواع مهم این گروه Shear Bolt Lug است.

در کابلشوهای Shear Bolt، پیچ مطابق طراحی سازنده تا رسیدن به وضعیت مشخص سفت می‌شود و بخش سر آن جدا می‌شود. این ساختار در برخی محصولات امکان استفاده روی دامنه‌ای از سطح مقطع‌ها را فراهم می‌کند.

TE Connectivity خانواده SIMEL BLMC را برای ترمینیشن‌های فشار ضعیف و متوسط عرضه می‌کند. محصولات این خانواده با هادی‌های آلومینیومی و مسی و ساختارهایی مانند Solid، Stranded و Sector در مدل‌های مشخص سازگار هستند.

مزیت کابلشو پیچی این است که نصب آن الزاماً به قالب پرس سنتی نیاز ندارد. بااین‌حال، نحوه نصب و گشتاور یا ترتیب بستن پیچ‌ها باید دقیقاً مطابق دستورالعمل همان محصول انجام شود.

کابلشو یک سوراخ و دو سوراخ

قسمت تخت کابلشو یا Palm می‌تواند دارای یک یا چند سوراخ اتصال باشد. مدل‌های Single Hole و Two Hole از ساختارهای رایج هستند.

کابلشو تک‌سوراخ با یک پیچ به سطح مقصد متصل می‌شود. قطر سوراخ باید با پیچ یا Stud محل نصب هماهنگ باشد.

کابلشو دو سوراخ دارای دو نقطه اتصال است. TE Connectivity در خانواده Compression Terminal Lugs خود هر دو ساختار یک و دو سوراخ را ارائه می‌کند.

در مدل دو سوراخ علاوه بر قطر پیچ، فاصله مرکز سوراخ‌ها نیز اهمیت دارد. در برخی محصولات استانداردهایی مانند NEMA Spacing برای فاصله سوراخ‌ها مطرح هستند.

انتخاب بین یک سوراخ و دو سوراخ باید براساس تجهیز مقصد انجام شود. ایجاد سوراخ اضافه روی کابلشو یا تغییر شکل Palm بدون تأیید سازنده توصیه نمی‌شود.

مشخصات کابلشو

برای بررسی مشخصات کابلشو چند پارامتر اصلی باید هم‌زمان در نظر گرفته شوند. اولین مورد سطح مقطع هادی است که معمولاً با mm² یا AWG/kcmil مشخص می‌شود.

جنس هادی پارامتر بعدی است. کابلشو می‌تواند برای مس، آلومینیوم یا هر دو در شرایط مشخص طراحی شده باشد.

نوع هادی نیز اهمیت دارد. Solid، Stranded، Fine-Stranded و Sector الزاماً برای یک کابلشو یکسان نیستند. Klauke برای ساختارهای مختلف هادی، خانواده‌های متفاوتی ارائه می‌کند.

قطر سوراخ Palm نیز باید بررسی شود. این مقدار باید با Stud یا پیچ تجهیز مقصد هماهنگ باشد.

طول Barrel و ابعاد کلی نیز در فضاهای محدود اهمیت دارند. برای مثال، کابلشو باید داخل محفظه کلید یا ترمینال بدون ایجاد تداخل مکانیکی نصب شود.

تفاوت کابلشو و سرسیم

کابلشو و سرسیم هر دو روی انتهای هادی نصب می‌شوند، اما کاربرد و ابعاد آن‌ها همیشه یکسان نیست. در بازار ایران معمولاً کابلشو بیشتر برای کابل‌های قدرت و اتصالات پیچ‌دار استفاده می‌شود.

سرسیم می‌تواند شامل وایرشوهای کوچک، Ring Terminal و Fork Terminal نیز باشد. وایرشو معمولاً برای قرار گرفتن سیم افشان داخل ترمینال طراحی می‌شود و ساختار آن با کابلشوی قدرت تفاوت دارد.

در مقابل، کابلشو دارای Palm برای اتصال پیچ‌دار به شینه، کلید یا تجهیزات مشابه است. برخی کابلشوهای قدرت نیز برای سطح مقطع‌های بسیار بالاتر از سرسیم‌های رایج تابلویی تولید می‌شوند.

به همین دلیل هنگام سفارش بهتر است علاوه بر نام محصول، سطح مقطع کابل و نوع اتصال مقصد نیز مشخص شود.

تفاوت کابلشو مسی و بیمتال

کابلشو مسی برای سیستم‌هایی مناسب است که مشخصات هادی و محل اتصال با آن سازگار باشند. در اتصال کابل مسی به شینه مسی، کابلشو مسی یکی از گزینه‌های رایج است.

در شرایطی که کابل آلومینیومی باید به سطح اتصال مسی متصل شود، استفاده از محصول طراحی‌شده برای این ترکیب اهمیت دارد. کابلشو بیمتال یکی از راهکارهای تولیدشده برای چنین اتصالاتی است.

برای نمونه، TE در کابلشو VCXI از Barrel آلومینیومی و Palm مسی استفاده می‌کند. سازنده هدف این محصول را اتصال هادی آلومینیومی به Busbar مسی اعلام کرده است.

انتخاب بین کابلشو مسی، آلومینیومی و بیمتال باید براساس نوع کابل و تجهیز مقصد انجام شود، نه صرفاً قیمت محصول.

استاندارد کابلشو

استاندارد محصول در پروژه‌های صنعتی اهمیت زیادی دارد. برخی کابلشوها مطابق استانداردهای ابعادی یا آزمون‌های اتصال مشخص طراحی می‌شوند.

Klauke در برخی محصولات خود به آزمون‌های انجام‌شده مطابق IEC 61238-1-1 اشاره می‌کند. این شرکت همچنین سازگاری کابلشوها با کلاس‌های هادی EN 60228 را برای محصولات مشخص اعلام می‌کند.

TE نیز برای خانواده‌های Compression Lug خود تأییدیه‌هایی مانند UL و CSA را در مدل‌های مشخص ارائه می‌کند. وجود یا عدم وجود این تأییدیه‌ها باید برای کد واقعی محصول بررسی شود.

بنابراین عبارت کلی «کابلشو استاندارد» برای انتخاب مهندسی کافی نیست. استاندارد مورد نیاز پروژه باید مشخص شود و سپس کد محصول با آن تطبیق داده شود.

راهنمای انتخاب کابلشو

در راهنمای انتخاب کابلشو اولین مرحله مشخص کردن جنس هادی است. ابتدا باید تعیین شود کابل مسی، آلومینیومی یا ساختار دیگری دارد.

مرحله دوم بررسی سطح مقطع واقعی کابل است. کابلشو باید برای همان سطح مقطع و کلاس هادی طراحی شده باشد.

پس از آن شکل هادی بررسی می‌شود. کابل گرد چندرشته، کابل سکتور، هادی فشرده و هادی Fine-Stranded ممکن است کابلشوهای متفاوتی نیاز داشته باشند.

در مرحله بعد جنس سطح اتصال مقصد بررسی می‌شود. برای مثال اگر یک هادی آلومینیومی به شینه مسی متصل می‌شود، ممکن است کابلشو بیمتال مناسب مورد نیاز باشد.

قطر سوراخ نیز باید با پیچ تجهیز هماهنگ شود. هنگام سفارش عبارتی مانند «کابلشو 70mm² سوراخ 10mm» اطلاعات بسیار دقیق‌تری نسبت به «کابلشو 70» ارائه می‌دهد.

در نهایت روش نصب بررسی می‌شود. اگر کابلشو پرسی است، ابزار و قالب صحیح باید در دسترس باشند. اگر محصول Shear Bolt است، دستورالعمل نصب همان مدل باید رعایت شود.

نحوه نصب کابلشو پرسی

اولین مرحله نصب، انتخاب کابلشو صحیح برای کابل است. سپس مقدار عایق مورد نیاز باید طبق طول Barrel و دستورالعمل سازنده از کابل برداشته شود.

هنگام لخت کردن کابل نباید رشته‌های هادی بریده یا آسیب‌دیده شوند. هادی پس از آماده‌سازی باید تا محل طراحی‌شده داخل Barrel کابلشو وارد شود.

در برخی کابلشوها سوراخ مشاهده یا Inspection Hole وجود دارد. این ساختار می‌تواند امکان بررسی قرار گرفتن هادی در محل مورد نظر را فراهم کند.

پس از آن کابلشو با قالب مناسب پرس می‌شود. تعداد و محل پرس‌ها باید مطابق اطلاعات سازنده باشد.

در پایان اتصال باید از نظر نصب صحیح بررسی شود. استفاده از کابلشو مناسب با پرس نامناسب، تضمین‌کننده یک اتصال استاندارد نیست.

ابزار پرس کابلشو

ابزار پرس یکی از مهم‌ترین تجهیزات جانبی کابلشو است. این ابزار می‌تواند دستی، مکانیکی، هیدرولیکی، باتری‌دار یا الکتروهیدرولیکی باشد.

انتخاب ابزار فقط براساس حداکثر سطح مقطع کافی نیست. قالب پرس نیز باید با کابلشو انتخابی سازگار باشد.

تولیدکنندگانی مانند Klauke کابلشو، ابزار و Die را به‌عنوان اجزای یک سیستم اتصال ارائه می‌کنند. این رویکرد امکان انتخاب هماهنگ قطعات را فراهم می‌کند.

در برخی سیستم‌ها نوع پرس می‌تواند Hexagonal، Indent یا ساختار مشخص دیگری باشد. شکل صحیح پرس باید از دستورالعمل همان کابلشو تعیین شود.

کابلشو مناسب تابلو برق

در تابلو برق، کابلشو معمولاً برای اتصال کابل‌های قدرت به شمش، کلید اتوماتیک، کلید هوایی، ترمینال‌های قدرت و سایر تجهیزات استفاده می‌شود.

فضای نصب در تابلو اهمیت زیادی دارد. طول کابلشو، زاویه ورود کابل و ابعاد Palm باید با محل اتصال هماهنگ باشند.

Klauke کابلشوهای لوله‌ای مسی استاندارد خود را از جمله گزینه‌های مناسب برای ساخت تابلو کنترل معرفی می‌کند. این محصولات برای هادی‌های مشخص و شرایط تعیین‌شده سازنده طراحی شده‌اند.

در تجهیزات قدرت باید مشخصات خود کلید یا ترمینال نیز بررسی شوند. سازنده تجهیز ممکن است محدوده کابل، نوع کابلشو، اندازه پیچ و گشتاور اتصال را تعیین کرده باشد.

اتصال کابلشو به شمش برق

یکی از کاربردهای مهم کابلشو، اتصال کابل به شمش مسی یا Busbar است. در این اتصال Palm کابلشو روی سطح شمش قرار می‌گیرد و با پیچ و متعلقات مناسب ثابت می‌شود.

سطوح اتصال باید متناسب با دستورالعمل تجهیزات آماده شوند. نوع واشر، پیچ و گشتاور بستن نیز باید طبق طراحی سیستم انتخاب شود.

در کابلشو دو سوراخ، فاصله سوراخ‌های شمش و کابلشو باید کاملاً تطابق داشته باشد. ایجاد تنش برای هم‌راستا کردن سوراخ‌ها روش مناسبی نیست.

جنس شمش و کابل نیز باید هنگام انتخاب کابلشو بررسی شود. در اتصال آلومینیوم به مس می‌توان از راهکارهای بیمتال طراحی‌شده برای این کاربرد استفاده کرد.

تجهیزات جانبی کابلشو

مهم‌ترین تجهیزات جانبی کابلشو شامل ابزار پرس، قالب پرس، کابل‌بر و سیم‌لخت‌کن مناسب است. انتخاب ابزار باید با نوع کابل و کابلشو هماهنگ باشد.

پیچ، مهره و واشر نیز در اتصال Palm اهمیت دارند. ابعاد و کلاس این تجهیزات باید براساس طراحی اتصال مشخص شوند.

روکش حرارتی یا Heat Shrink Tubing نیز در برخی پروژه‌ها برای تکمیل عایق‌کاری و محافظت محل اتصال استفاده می‌شود. نوع روکش باید متناسب با ولتاژ و شرایط محیطی پروژه انتخاب شود.

در کابلشوهای مکانیکی ممکن است ابزار نصب متفاوت باشد. برخی Shear Boltها با ابزارهای معمول تعیین‌شده توسط سازنده نصب می‌شوند و به Die پرس نیاز ندارند.

نکات مهم هنگام خرید کابلشو

یکی از اشتباه‌های رایج، انتخاب کابلشو فقط براساس سطح مقطع کابل است. سطح مقطع تنها یکی از پارامترهای مورد نیاز برای انتخاب است.

برای مثال دو کابل 120mm² می‌توانند از نظر جنس یا ساختار هادی متفاوت باشند. کابلشوی مناسب برای یک هادی کلاس 2 الزاماً برای یک هادی Fine-Stranded تأیید نشده است.

قطر سوراخ نیز باید دقیق بررسی شود. اگر کابلشو برای Stud کوچک یا بزرگ انتخاب شود، اتصال مکانیکی مناسب ایجاد نخواهد شد.

تطبیق ابزار پرس نکته بعدی است. ابزار، Die و کابلشو باید یک ترکیب مناسب تشکیل دهند.

در پروژه‌های صنعتی بهتر است کد کابلشو، نوع هادی و ابزار مورد استفاده ثبت شوند. این کار تکرار تعمیر یا ساخت تابلو در آینده را ساده‌تر می‌کند.

قیمت کابلشو به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت کابلشو براساس جنس، سطح مقطع، ساختار، نوع اتصال، برند و استاندارد محصول تغییر می‌کند. کابلشوهای مسی، آلومینیومی و بیمتال به دلیل تفاوت مواد و فرآیند تولید قیمت یکسانی ندارند.

سایز کابلشو نیز روی قیمت اثر دارد. افزایش سطح مقطع معمولاً مقدار ماده مصرفی را افزایش می‌دهد.

نوع پرسی یا پیچی نیز یکی دیگر از عوامل است. کابلشوهای Shear Bolt ساختار متفاوتی نسبت به کابلشوهای لوله‌ای ساده دارند.

تعداد سوراخ‌های Palm، نوع پوشش سطحی و تأییدیه‌های محصول نیز می‌توانند روی قیمت اثر بگذارند. برای مقایسه قیمت کابلشو بهتر است محصولات با مشخصات فنی مشابه مقایسه شوند.

تغییر قیمت مس و آلومینیوم نیز می‌تواند روی قیمت روز محصول اثر داشته باشد. به همین دلیل برای سفارش عمده بهتر است قیمت و موجودی به‌صورت روزانه استعلام شوند.

خرید و فروش کابلشو

برای خرید کابلشو ابتدا جنس و سطح مقطع کابل را مشخص کنید. سپس باید نوع هادی، قطر پیچ و جنس سطح اتصال مقصد بررسی شوند.

اگر کابلشو پرسی انتخاب می‌شود، ابزار و قالب مورد نیاز نیز باید مشخص باشند. این موضوع به‌خصوص در سایزهای قدرت اهمیت بیشتری دارد.

برای کابل‌های آلومینیومی متصل به شینه مسی، کابلشو بیمتال مناسب باید براساس مشخصات پروژه انتخاب شود. استفاده از محصول نامتناسب فقط به دلیل تشابه ابعادی توصیه نمی‌شود.

در فروش کابلشو بهتر است اطلاعاتی مانند سطح مقطع، قطر سوراخ، جنس، روش نصب، برند و کد محصول درج شوند. این اطلاعات احتمال سفارش اشتباه را کاهش می‌دهند.

عبارت‌هایی مانند کابلشو مسی 50mm²، کابلشو بیمتال 120mm² یا کابلشو پیچی، اطلاعات اولیه خوبی هستند. بااین‌حال، برای سفارش نهایی مشخصات کامل مدل باید بررسی شوند.

خرید کابلشو از آوا الکتریک

کابلشو نقش مهمی در اتصال کابل‌های قدرت به شمش، کلید و تجهیزات الکتریکی دارد. کابلشوهای مسی، آلومینیومی، بیمتال، پرسی و پیچی هرکدام برای شرایط مشخصی طراحی شده‌اند.

برای خرید کابلشو باید سطح مقطع و جنس کابل، نوع هادی، قطر سوراخ، جنس محل اتصال و روش نصب مشخص شوند. در کابلشوهای پرسی، انتخاب ابزار و قالب مناسب نیز بخش مهمی از فرآیند انتخاب است.

هنگام استعلام قیمت کابلشو بهتر است سایز، نوع، تعداد و قطر سوراخ مورد نیاز اعلام شود. اگر کد محصول یا مشخصات کابل در دسترس باشد، بررسی گزینه سازگار دقیق‌تر انجام خواهد شد.

برای راهنمای خرید و دریافت قیمت کابلشو با شماره 03191091031 تماس بگیرید.