کنترل فاز شیوا امواج

کنترل فاز شیوا امواج یکی از تجهیزات حفاظتی شبکه سه‌فاز است که وضعیت ولتاژ و ترتیب فازهای ورودی را پایش می‌کند و در صورت بروز خطا، خروجی رله خود را برای توقف مدار فرمان تغییر می‌دهد. قطع یکی از فازها، جابه‌جایی توالی فاز، عدم تقارن ولتاژ و افت یا افزایش بیش از حد ولتاژ از مهم‌ترین خطاهایی هستند که بسته به مدل توسط این محصولات کنترل می‌شوند. شیوا امواج در سبد فعلی خود چند خانواده مختلف از کنترل فاز را عرضه می‌کند؛ از مدل پایه MRB-2P و سوپر کنترل فاز SMB-5P گرفته تا مدل دیجیتال DMB-600S، سری N، سری M و مدل‌های دارای نول. این تنوع باعث می‌شود هنگام خرید کنترل فاز شیوا امواج علاوه بر قیمت، ساختار شبکه، وجود یا نبود نول، قابلیت تنظیم حدود ولتاژ، تعداد خروجی، ابعاد نصب و نیاز به نمایش دیجیتال نیز بررسی شوند.

کنترل فاز شیوا امواج چیست؟

کنترل فاز یک رله پایش شبکه است که ولتاژ سه فاز و ترتیب آن‌ها را بررسی می‌کند. تا زمانی که شرایط شبکه در محدوده مجاز باشد، خروجی دستگاه اجازه ادامه کار مدار فرمان را می‌دهد. اگر خطایی مانند قطع فاز، توالی نادرست فازها یا عدم تقارن بیش از حد رخ دهد، خروجی رله قطع می‌شود و معمولاً بوبین کنتاکتور از مدار خارج می‌شود.

بنابراین کنترل فاز در اغلب تابلوهای صنعتی مستقیماً جریان اصلی موتور را قطع نمی‌کند. این تجهیز در مدار فرمان قرار می‌گیرد و قطع مدار قدرت توسط کنتاکتور یا تجهیز مناسب دیگری انجام می‌شود.

مدل‌های شیوا امواج از نظر نوع تغذیه، قابلیت تنظیم، تعداد خروجی و روش نمایش خطا یکسان نیستند. برای مثال برخی مدل‌ها بدون استفاده از نول کار می‌کنند و بعضی مدل‌های سری N یا M برای تغذیه خود به اتصال فاز و نول نیاز دارند.

کنترل فاز چه خطاهایی را تشخیص می‌دهد؟

وجود دقیق هر حفاظت و قابل تنظیم بودن آستانه آن به مدل وابسته است. برای نمونه مدل پایه MRB-2P آستانه‌های مشخصی برای افزایش و کاهش ولتاژ دارد، در حالی که مدل‌های سوپر و دیجیتال امکان تنظیم گسترده‌تری برای حدود ولتاژ و عدم تقارن ارائه می‌کنند.

مدل‌های کنترل فاز شیوا امواج

شیوا امواج علاوه بر مدل‌های بالا، کنترل فاز بدون نول سری M و کنترل فاز ستاره مثلث سری BN را نیز در شاخه کنترل فاز خود فهرست کرده است. وضعیت موجودی این مدل‌ها ممکن است تغییر کند و بهتر است هنگام سفارش جداگانه بررسی شود.

کنترل فاز MRB-2P شیوا امواج

MRB-2P با کد 13B1 مدل پایه کنترل فاز شیوا امواج است. یکی از ویژگی‌های مهم آن عدم استفاده از نول است و ورودی سه‌فاز آن محدوده 300–500VAC را پوشش می‌دهد.

این مدل در برابر قطع فاز، جابه‌جایی توالی، عدم تقارن و افت یا افزایش ولتاژ حفاظت ایجاد می‌کند. آستانه افزایش ولتاژ در مشخصات رسمی 440V و کاهش ولتاژ 310V اعلام شده و عدم تقارن در محدوده 7–25% قابل تنظیم است.

تأخیر وصل آن بین 2–240s قابل تنظیم و خروجی دستگاه یک رله 5A است. این مدل برای پروژه‌هایی مناسب است که نمایش دیجیتال نیاز نیست و یک کنترل فاز ساده و قابل تنظیم کافی است.

سوپر کنترل فاز SMB-5P

SMB-5P با کد 13B3 نسبت به مدل پایه امکان تنظیم بیشتری روی پارامترهای ولتاژی دارد. محدوده افزایش ولتاژ آن 400–480V، کاهش ولتاژ 300–380V و عدم تقارن 7–25% اعلام شده است.

زمان وصل در محدوده 2–240s و تأخیر قطع در محدوده 0–10s قابل تنظیم است. این مدل از دو خروجی رله 5A استفاده می‌کند و بدون نول، شبکه سه‌فاز را پایش می‌کند.

وجود دو خروجی می‌تواند زمانی مفید باشد که فرمان حفاظتی باید هم‌زمان در دو بخش مدار فرمان استفاده شود؛ با این حال ظرفیت هر خروجی و نوع بار متصل باید رعایت شود.

سوپر کنترل فاز دیجیتال DMB-600S

مدل DMB-600S با کد 13B4 علاوه بر حفاظت‌های معمول کنترل فاز، ولتاژ شبکه، خطاها و پارامترهای تنظیمی را روی نمایشگر نشان می‌دهد. این قابلیت تنظیم و عیب‌یابی را نسبت به مدل‌های فاقد نمایشگر ساده‌تر می‌کند.

در این مدل حد افزایش ولتاژ از 400–480V، حد کاهش ولتاژ از 310–380V و عدم تقارن از 5–25% قابل تنظیم است. تأخیر وصل نیز محدوده گسترده 0–600s دارد و تأخیر قطع تا 10s تنظیم می‌شود.

DMB-600S دارای دو رله 5A است. در مشخصات رسمی این مدل، تغذیه دستگاه به‌صورت فاز به نول درج شده است؛ بنابراین وضعیت نول تابلو باید پیش از انتخاب بررسی شود.

مینی کنترل فاز سری N مدل MRJN-2P

مینی کنترل فاز میکروپروسسوری سری N با مدل MRJN-2P و کد 13JN1 در ابعاد 36×90×65mm ساخته شده و برای تابلوهایی که فضای نصب اهمیت دارد گزینه قابل بررسی است.

این مدل از تغذیه 180–250VAC فاز به نول استفاده می‌کند و ورودی سه‌فاز آن 300–500VAC است. حفاظت در برابر افزایش و کاهش ولتاژ، قطع فاز، عدم تقارن و جابه‌جایی فاز در نسخه استاندارد وجود دارد.

شیوا امواج نسخه مخصوص آسانسور MRJN-2P را نیز ارائه می‌کند که طبق توضیح رسمی سازنده، قابلیت تشخیص جابه‌جایی فاز در آن غیرفعال است. این تفاوت هنگام سفارش اهمیت زیادی دارد و نسخه آسانسوری نباید بدون بررسی جایگزین نسخه عمومی شود.

سوپر کنترل فاز دیجیتال سری N مدل DMJN-600

DMJN-600 با کد 13JN4 نسخه دیجیتال سری N است و از نظر ابعاد، فضای کمتری نسبت به نسل بدنه بزرگ‌تر اشغال می‌کند. این مدل مقدار ولتاژ شبکه، خطاها و پارامترهای تنظیمی را نمایش می‌دهد.

حد افزایش ولتاژ در محدوده 400–480V، کاهش ولتاژ در محدوده 310–380V و عدم تقارن در محدوده 5–25% قابل تنظیم است. تأخیر وصل 0–600s و تأخیر قطع 0–10s است.

تغذیه دستگاه 180–250VAC فاز به نول و ورودی پایش شبکه 300–500VAC سه‌فاز است. خروجی رسمی این مدل یک رله 10A اعلام شده است.

کنترل فاز با نول سری M مدل MR-4P

MR-4P با کد 13M1 یک کنترل فاز سری M در بدنه‌ای با عرض حدود یک کلید مینیاتوری است. این ساختار برای تابلوهایی که محدودیت فضای ریل دارند مزیت مهمی ایجاد می‌کند.

تغذیه آن 180–250VAC فاز به نول و ورودی پایش شبکه 300–500VAC سه‌فاز است. حد افزایش ولتاژ 400–480V، کاهش ولتاژ 300–380V و عدم تقارن 5–25% قابل تنظیم هستند.

زمان وصل از 2–240s قابل تنظیم است و خروجی این مدل یک رله 10A است. علاوه بر خطاهای فاز، وضعیت‌های مربوط به اتصال نول نیز توسط نشانگرهای دستگاه اعلام می‌شوند.

سوپر کنترل فاز سری M مدل SM-AW

SM-AW با کد 13M3 نیز در ابعاد تک‌مینیاتور طراحی شده است، اما نسبت به MR-4P دو خروجی رله 10A ارائه می‌کند. ورودی شبکه این مدل 300–500VAC سه‌فاز اعلام شده است.

حد افزایش ولتاژ در محدوده 400–480V، کاهش ولتاژ 300–380V و عدم تقارن 5–25% قابل تنظیم است. همچنین زمان وصل از 2–240s قابل تنظیم و زمان قطع رسمی آن 3s است.

کنترل فاز با نول یا بدون نول؟

یکی از مهم‌ترین معیارهای انتخاب در خانواده شیوا امواج، نیاز یا عدم نیاز به نول است. مدل‌هایی مانند MRB-2P و SMB-5P بدون استفاده از نول وضعیت شبکه سه‌فاز را پایش می‌کنند. این ویژگی در تابلوهایی که نول در دسترس نیست می‌تواند مهم باشد.

در مقابل، مدل‌هایی مانند MRJN-2P، DMJN-600 و MR-4P برای تغذیه مدار داخلی خود اتصال فاز به نول دارند. بنابراین پیش از خرید باید ساختار شبکه و سیم‌کشی تابلو مشخص شود.

نباید صرفاً بر اساس ظاهر دستگاه تصمیم گرفت؛ دو مدل با عملکرد حفاظتی مشابه ممکن است از نظر نیاز به نول، تعداد ترمینال‌ها و نحوه سیم‌کشی متفاوت باشند.

تفاوت کنترل فاز و کنترل بار شیوا امواج

کنترل فاز وضعیت شبکه برق را پایش می‌کند؛ یعنی ولتاژ، قطع فاز، توالی و عدم تقارن فازها. در مقابل، کنترل بار جریان واقعی مصرف‌کننده را اندازه‌گیری می‌کند و برای تشخیص اضافه‌جریان، کاهش جریان و عدم تقارن جریان کاربرد دارد.

برای مثال اگر پمپ به دلیل خشک‌کار کردن جریان کمتری مصرف کند، کنترل بار دارای قابلیت کاهش جریان می‌تواند این وضعیت را تشخیص دهد؛ اما کنترل فاز معمولی برای چنین کاری طراحی نشده است.

اگر موتور به حفاظت هم‌زمان شبکه و بار نیاز داشته باشد، استفاده از کنترل فاز در کنار کنترل بار یا انتخاب کنترل فاز بار شیوا امواج قابل بررسی است.

تأخیر زمان وصل کنترل فاز

پس از سالم شدن شبکه، وصل فوری تمام تجهیزات همیشه مطلوب نیست. تأخیر زمان وصل باعث می‌شود رله پس از اطمینان از پایداری شرایط شبکه و سپری شدن زمان تنظیم‌شده، اجازه راه‌اندازی بدهد.

بسته به مدل شیوا امواج، محدوده این تأخیر می‌تواند از چند ثانیه تا چند صد ثانیه باشد. مدل‌های پایه معمولاً تا 240s و مدل‌های دیجیتال DMB-600S و DMJN-600 تا 600s امکان تنظیم دارند.

در تابلوهایی با چند مصرف‌کننده می‌توان با تنظیم مناسب تأخیر، از استارت هم‌زمان تجهیزات پس از برگشت شبکه جلوگیری کرد.

تأخیر قطع و خطاهای لحظه‌ای

برخی مدل‌های سوپر و دیجیتال امکان تنظیم تأخیر قطع را دارند. این قابلیت اجازه می‌دهد تغییر بسیار کوتاه شبکه بلافاصله باعث توقف فرآیند نشود.

البته افزایش بیش از حد تأخیر می‌تواند حفاظت را کند کند. مقدار مناسب باید با حساسیت مصرف‌کننده، شرایط شبکه و فرآیند صنعتی هماهنگ شود. برای تجهیزات حساس، تنظیمات ولتاژ و زمان بهتر است با مشخصات سازنده همان تجهیز تطبیق داده شوند.

آیا کنترل فاز از موتور در برابر اضافه‌بار حفاظت می‌کند؟

خیر. کنترل فاز معمولی جریان واقعی موتور را اندازه‌گیری نمی‌کند و برای حفاظت اضافه‌بار مکانیکی طراحی نشده است. ممکن است شبکه از نظر فاز و ولتاژ کاملاً سالم باشد اما موتور به دلیل بار مکانیکی زیاد جریان بالایی مصرف کند.

برای این شرایط باید تجهیزات حفاظت جریان مانند کنترل بار، بی‌متال یا کلید حرارتی متناسب با طراحی مدار وجود داشته باشند. کنترل فاز، کنترل بار و حفاظت اتصال کوتاه وظایف متفاوتی دارند.

آیا کنترل فاز جایگزین کلید حفاظتی است؟

کنترل فاز جایگزین فیوز، کلید مینیاتوری، کلید اتوماتیک یا کلید حرارتی برای حفاظت اتصال کوتاه نیست. خروجی آن یک کنتاکت فرمان است و وظیفه اصلی دستگاه تشخیص وضعیت غیرمجاز شبکه است.

در یک تابلو موتور، کنترل فاز می‌تواند با کنتاکتور، تجهیزات حفاظت اضافه‌بار و کلید اتصال کوتاه در کنار یکدیگر استفاده شود تا هر بخش از سیستم وظیفه حفاظتی مخصوص خود را انجام دهد.

راهنمای انتخاب کنترل فاز شیوا امواج

نصب و سیم‌کشی کنترل فاز شیوا امواج

نحوه سیم‌کشی کنترل فاز به مدل وابسته است. در مدل بدون نول، سه فاز ورودی مستقیماً برای تغذیه و پایش دستگاه استفاده می‌شوند. در مدل‌های دارای نول، ترمینال نول نیز برای تغذیه دستگاه مورد نیاز است.

کنتاکت خروجی باید مطابق نقشه همان مدل در مدار فرمان قرار گیرد. شماره و منطق ترمینال‌ها در محصولات مختلف ممکن است متفاوت باشد و استفاده از یک نقشه عمومی برای همه مدل‌های شیوا امواج صحیح نیست.

پس از نصب نیز بهتر است توالی فاز، حدود ولتاژ و عملکرد قطع رله آزمایش شود. در مدل‌های قابل تنظیم، آستانه‌ها نباید بدون توجه به محدوده کاری موتور یا تجهیزات متصل تعیین شوند.

قیمت کنترل فاز شیوا امواج

قیمت کنترل فاز شیوا امواج به مدل، دیجیتال یا غیر دیجیتال بودن، سری بدنه، تعداد خروجی، امکان تنظیم حدود ولتاژ و نوع اتصال نول وابسته است. مدل پایه، سوپر کنترل فاز، مدل دیجیتال و خانواده‌های سری N و M امکانات و ساختار یکسانی ندارند.

برای استعلام دقیق بهتر است مشخص شود شبکه سه‌فاز دارای نول است یا خیر، نمایش دیجیتال نیاز است یا نه، چند خروجی فرمان مورد نیاز است و بار مورد حفاظت چه میزان حساسیت به افت، افزایش یا عدم تقارن ولتاژ دارد. در پروژه جایگزینی، ارسال کد کامل مدل قبلی و عکس ترمینال‌ها نیز انتخاب را دقیق‌تر می‌کند.

سؤالات متداول کنترل فاز شیوا امواج

راهنمای خرید و قیمت کنترل فاز شیوا امواج