شستی طرح تله مکانیک یکی از گروه‌های تجهیزات فرمان مورد استفاده در تابلوهای برق، ماشین‌آلات صنعتی و مدارهای کنترل است. محصولات موجود در این دسته از نظر فرم ظاهری و ساختار نام‌گذاری به خانواده قدیمی XB2 تله مکانیک و اشنایدر شباهت دارند، اما محصولات عرضه شده در این دسته با عنوان «طرح تله مکانیک» معرفی می‌شوند و نباید آنها را محصول اصلی Schneider Electric یا Telemecanique تلقی کرد. خانواده موجود در آوا الکتریک با سری XB2-T شامل مجموعه‌ای از شستی‌ها، سلکتورها، کلیدهای سوئیچ‌دار، شستی‌های قارچی و کنتاکت‌های کمکی برای نصب روی تابلو است.
شستی طرح تله مکانیک چیست؟
شستی یا Push Button یک تجهیز فرمان دستی است که اپراتور با فشار دادن، چرخاندن یا استفاده از کلید، وضعیت یک یا چند کنتاکت الکتریکی را تغییر می‌دهد. از این فرمان می‌توان برای راه‌اندازی، توقف، انتخاب حالت کاری، تغییر جهت یا ارسال فرمان به کنتاکتور، PLC و سایر تجهیزات مدار کنترل استفاده کرد.
ویژگی مشترک محصولات این دسته، قطر نصب 22mm و فرم تابلویی XB2 است. با این حال عملکرد همه مدل‌ها یکسان نیست. بعضی مدل‌ها فشاری و فنربرگشت هستند، بعضی در وضعیت انتخاب شده باقی می‌مانند و برخی مدل‌ها به کمک کلید یا مکانیزم قارچی قفل می‌شوند.
انواع شستی طرح تله مکانیک موجود در این دسته
خانواده XB2-T موجود در آوا الکتریک فقط شامل یک نوع شستی نیست. این گروه برای پوشش فرمان‌های متداول تابلو برق، چند ساختار مختلف دارد که انتخاب آنها باید بر اساس وظیفه مدار انجام شود.
شستی استارت و استوپ
مدل‌های فشاری در رنگ‌های مختلف برای فرمان‌های لحظه‌ای مانند Start و Stop.
شستی دوبل
ترکیب دو فرمان سبز و قرمز در یک مجموعه برای کاربردهایی مانند Start/Stop.
کلید فرمان سلکتوری
مدل‌های یک طرفه و دو طرفه برای انتخاب وضعیت یا ارسال فرمان چرخشی.
کلید فرمان سوئیچ‌دار
برای مدارهایی که تغییر وضعیت باید فقط در اختیار فرد دارای کلید باشد.
شستی قارچی
با سطح فشار بزرگ‌تر در مدل‌های ساده، قفل شو و قفل شو سوئیچ‌دار.
کنتاکت کمکی
کنتاکت‌های مجزای NO و NC برای تکمیل یا تغییر آرایش کنتاکت شستی.
شستی‌های استارت و استوپ XB2-T
مدل‌های فشاری ساده این خانواده برای فرمان‌های لحظه‌ای طراحی شده‌اند. در محصولات این دسته، شستی‌های سبز، زرد، سفید، آبی و مشکی با کنتاکت 1NO و شستی قرمز با کنتاکت 1NC ارائه شده‌اند. رنگ به تشخیص سریع فرمان توسط اپراتور کمک می‌کند، اما انتخاب نهایی باید مطابق منطق مدار و استانداردهای طراحی تابلو انجام شود.
از کدهای مهم این بخش می‌توان به XB2BA31 برای مدل سبز و XB2BA42 برای مدل قرمز اشاره کرد. مدل‌های موجود در آوا الکتریک پسوند اختصاصی سری XB2-T دارند و محصول طرح تله مکانیک هستند.
شستی دوبل طرح تله مکانیک
شستی دوبل XB2BL8425-T دو فرمان را در یک محل نصب ترکیب می‌کند. در این مدل بخش سبز و قرمز برای فرمان‌های متداول Start و Stop قابل استفاده است و آرایش کنتاکت موجود 1NO+1NC است. استفاده از شستی دوبل می‌تواند فضای اشغال شده روی درب تابلو یا پنل اپراتوری را کاهش دهد، به ویژه زمانی که دو فرمان مرتبط باید کنار هم قرار گیرند.
کلید فرمان یک طرفه و دو طرفه
کلیدهای فرمان چرخشی برای انتخاب حالت کاری، تغییر وضعیت مدار یا ارسال فرمان دستی استفاده می‌شوند. در این دسته مدل‌های یک طرفه و دو طرفه وجود دارند. XB2BD21-T دارای یک کنتاکت NO است و برای فرمان دو وضعیتی کاربرد دارد، در حالی که XB2BD33-T با 2NO برای حالت‌هایی مناسب است که دو مسیر فرمان جداگانه مورد نیاز باشد.
علاوه بر مدل‌های ماندگار، مدل‌های استارتی یا فنربرگشت نیز در خانواده وجود دارند. XB2BD41-T و XB2BD53-T برای کاربردهایی مناسب هستند که سلکتور پس از رها شدن باید به وضعیت پایه بازگردد. بنابراین قبل از خرید باید مشخص شود که فرمان به صورت Stay Put یا Spring Return مورد نیاز است.
کلید فرمان سوئیچ‌دار
در برخی ماشین‌آلات تغییر وضعیت نباید برای همه کاربران امکان‌پذیر باشد. کلید فرمان سوئیچ‌دار با مکانیزم کلیدی برای چنین کاربردهایی استفاده می‌شود. در خانواده طرح تله مکانیک مدل‌های یک طرفه و دو طرفه و همچنین نمونه‌های فنربرگشت وجود دارند.
مدل‌هایی مانند XB2BG41-T، XB2BG33-T، XB2BG61-T و XB2BG53-T در این گروه قرار می‌گیرند. نوع کنتاکت نیز بسته به مدل 1NO یا 2NO است. هنگام انتخاب باید علاوه بر تعداد وضعیت، نوع برگشت کلید و آرایش کنتاکت بررسی شود.
شستی قارچی ساده و قفل شو
شستی قارچی دارای سطح بزرگ‌تری نسبت به شستی فشاری معمولی است و دسترسی سریع‌تری برای اپراتور ایجاد می‌کند. در دسته XB2-T، مدل قارچی ساده در رنگ‌های سبز، قرمز و مشکی وجود دارد. مدل سبز و مشکی دارای 1NO و مدل قرمز دارای 1NC است.
در کنار مدل‌های ساده، شستی قارچی قفل شو XB2BS542-T و نمونه قفل شو سوئیچ‌دار XB2BS142-T نیز در این خانواده قرار دارند. هر دو مدل موجود در لیست آوا الکتریک دارای کنتاکت 1NC هستند.
برای کاربردهای توقف اضطراری باید صرف ظاهر قارچی یا قرمز بودن شستی را معیار قرار نداد. الزامات مدار ایمنی، استاندارد ماشین، نوع مکانیزم قفل و تجهیزات ایمنی مرتبط باید به صورت مستقل بررسی شوند.
کنتاکت NO و NC شستی طرح تله مکانیک
عبارت NO به کنتاکت Normally Open یا «باز در حالت عادی» اشاره دارد. این کنتاکت معمولا پس از اعمال فرمان بسته می‌شود. NC یا Normally Closed نیز در حالت عادی بسته است و با اعمال فرمان باز می‌شود.
در این دسته کنتاکت باز ZB2BE101-T با آرایش 1NO و کنتاکت بسته ZB2BE102-T با آرایش 1NC وجود دارد. این قطعات برای تکمیل یا تعویض بخش کنتاکت در شستی‌های سازگار استفاده می‌شوند. سازگاری مکانیکی و نحوه نصب باید قبل از سفارش بررسی شود.
جدول انواع شستی طرح تله مکانیک
| نوع |
مدل نمونه |
کنتاکت |
قطر نصب |
| شستی استارت سبز |
XB2BA31-T |
1NO |
22mm |
| شستی استوپ قرمز |
XB2BA42-T |
1NC |
22mm |
| شستی دوبل |
XB2BL8425-T |
1NO + 1NC |
22mm |
| سلکتور یک طرفه |
XB2BD21-T |
1NO |
22mm |
| سلکتور دو طرفه |
XB2BD33-T |
2NO |
22mm |
| سلکتور سوئیچ‌دار |
XB2BG41-T |
1NO |
22mm |
| قارچی قفل شو |
XB2BS542-T |
1NC |
22mm |
| کنتاکت کمکی |
ZB2BE101-T / ZB2BE102-T |
1NO / 1NC |
سازگار با ساختار مربوط |
قطر نصب 22mm
تمام شستی‌ها و کلیدهای فرمان موجود در این گروه برای قطر نصب اسمی 22mm در نظر گرفته شده‌اند. این اندازه یکی از ابعاد رایج تجهیزات فرمان تابلویی است. با این حال در پروژه تعویض یک شستی قدیمی، فقط قطر سوراخ ملاک نیست و عمق پشت پنل، ابعاد هد، فضای کنتاکت‌ها و فاصله بین تجهیزات نیز باید بررسی شوند.
مدل‌های بدون چراغ
محصولات ثبت شده در دسته طرح تله مکانیک آوا الکتریک در این مجموعه همگی بدون چراغ هستند. بنابراین برخلاف برخی خانواده‌های دیگر، برای این گروه ولتاژ چراغ 24VDC یا 220VAC تعریف نشده است. اگر نمایش وضعیت نوری مورد نیاز باشد، باید خانواده یا مدل دیگری که قابلیت چراغ‌دار شدن دارد بررسی شود.
تفاوت مدل ماندگار و استارتی
در کلیدهای فرمان این خانواده دو منطق عملکرد دیده می‌شود. مدل ماندگار پس از چرخاندن در موقعیت انتخاب شده باقی می‌ماند، اما مدل استارتی یا فنربرگشت پس از رها شدن به حالت اولیه بازمی‌گردد. این تفاوت در مدارهای Jog، انتخاب حالت Manual/Auto، تغییر جهت یا ارسال فرمان لحظه‌ای اهمیت زیادی دارد.
راهنمای انتخاب شستی طرح تله مکانیک
انتخاب شستی مناسب بهتر است از نوع فرمان شروع شود. برای Start معمولی یک شستی لحظه‌ای با NO قابل استفاده است، در حالی که مدار Stop معمولا به کنتاکت NC نیاز دارد. در کاربردهایی که انتخاب چند وضعیت مطرح است، سلکتور یک طرفه یا دو طرفه مناسب‌تر خواهد بود.
اگر دسترسی به فرمان باید محدود شود، مدل سوئیچ‌دار انتخاب منطقی‌تری است. برای فرمان‌هایی که نیاز به سطح فشار بزرگ دارند نیز می‌توان مدل قارچی را بررسی کرد. در کاربردهای توقف اضطراری، طراحی کل مدار ایمنی باید در کنار انتخاب شستی بررسی شود.
| نیاز |
انتخاب پیشنهادی برای بررسی |
| فرمان Start لحظه‌ای |
شستی 1NO |
| فرمان Stop |
شستی 1NC |
| Start و Stop در یک محل |
شستی دوبل 1NO + 1NC |
| انتخاب دو وضعیت |
سلکتور یک طرفه |
| انتخاب سه وضعیت یا دو خروجی فرمان |
سلکتور دو طرفه 2NO |
| محدود کردن دسترسی |
کلید فرمان سوئیچ‌دار |
نکات نصب و سیم‌بندی
قبل از نصب باید نوع کنتاکت و شماره ترمینال‌ها بررسی شود. اتصال NO به جای NC یا برعکس می‌تواند منطق مدار فرمان را تغییر دهد. به همین دلیل صرف یکسان بودن ظاهر دو شستی برای جایگزینی کافی نیست.
هنگام نصب روی درب تابلو باید مهره یا مکانیزم نگهدارنده به اندازه مناسب سفت شود و فضای کافی برای کنتاکت‌های پشت پنل باقی بماند. سیم‌ها نیز باید طوری آرایش شوند که هنگام باز و بسته شدن درب تابلو به ترمینال شستی فشار وارد نکنند.
تفاوت شستی طرح تله مکانیک با شستی اصلی تله مکانیک یا اشنایدر
عبارت «طرح تله مکانیک» در این دسته به فرم ظاهری و ساختار محصول اشاره دارد و به معنی تولید توسط Telemecanique یا Schneider Electric نیست. بسیاری از کدهای مورد استفاده مانند XB2BA31، XB2BD21 و XB2BS542 برگرفته از نام‌گذاری قدیمی خانواده XB2 هستند، اما محصولات این دسته با کدهای دارای پسوند T و عنوان طرح تله عرضه می‌شوند.
اگر هدف جایگزینی یک قطعه اصل قدیمی Schneider یا Telemecanique باشد، باید ابعاد، مکانیزم، کنتاکت، جریان و ولتاژ مجاز و شرایط نصب به صورت دقیق مقایسه شوند. تشابه ظاهری یا مشابه بودن ریشه کد به تنهایی تاییدکننده جایگزینی مستقیم نیست.
قیمت شستی طرح تله مکانیک
قیمت شستی طرح تله مکانیک با توجه به نوع محصول، تعداد کنتاکت، مکانیزم فرمان و ساختار هد متفاوت است. شستی ساده، شستی دوبل، سلکتور، کلید سوئیچ‌دار و قارچی قفل شو ساختار یکسانی ندارند و قیمت آنها باید بر اساس کد دقیق استعلام شود. برای سفارش تعداد بالا نیز بهتر است موجودی همان کد پیش از خرید بررسی شود.
سوالات متداول شستی طرح تله مکانیک
قطر نصب شستی‌های طرح تله مکانیک چقدر است؟
مدل‌های موجود در این دسته برای نصب 22mm در نظر گرفته شده‌اند.
آیا شستی طرح تله مکانیک همان محصول اصل Schneider است؟
خیر. این دسته با عنوان «طرح تله مکانیک» عرضه می‌شود و نباید آن را محصول اصل Schneider Electric یا Telemecanique در نظر گرفت.
شستی سبز و قرمز چه کنتاکتی دارند؟
در مدل‌های موجود این دسته، شستی‌های استارت رنگی دارای 1NO و شستی استوپ قرمز XB2BA42-T دارای 1NC است.
آیا شستی دوبل Start و Stop در این سری وجود دارد؟
بله. مدل XB2BL8425-T با هد سبز و قرمز و آرایش کنتاکت 1NO+1NC در این گروه قرار دارد.
تفاوت XB2BD21-T و XB2BD41-T چیست؟
هر دو یک مسیر فرمان 1NO دارند، اما یکی برای انتخاب وضعیت ماندگار و دیگری برای عملکرد استارتی یا فنربرگشت در نظر گرفته شده است.
کلید فرمان سوئیچ‌دار چه کاربردی دارد؟
برای مدارهایی مناسب است که تغییر وضعیت باید تنها توسط فرد دارای کلید انجام شود.
آیا مدل چراغ‌دار در طرح تله مکانیک موجود است؟
در مجموعه فعلی این دسته، مدل‌های XB2-T ثبت شده بدون چراغ هستند و ولتاژ چراغ برای آنها تعریف نشده است.
برای اضافه کردن کنتاکت NO یا NC چه گزینه‌ای وجود دارد؟
کنتاکت ZB2BE101-T با 1NO و ZB2BE102-T با 1NC در این دسته وجود دارد. سازگاری با شستی مورد نظر باید بررسی شود.
آیا XB2BS542-T برای مدار توقف اضطراری قابل استفاده است؟
این مدل ساختار قارچی قفل شو و کنتاکت 1NC دارد، اما انتخاب برای مدار ایمنی باید با الزامات ایمنی ماشین، معماری مدار و استاندارد پروژه تطبیق داده شود.
راهنمای خرید و قیمت شستی طرح تله مکانیک
آوا الکتریک به عنوان فروشگاه تخصصی و مرکز فروش و تامین تجهیزات برق و اتوماسیون صنعتی، انواع شستی طرح تله مکانیک سری XB2-T را برای کاربردهای تابلویی ارائه می‌کند. هنگام انتخاب می‌توان نوع شستی، رنگ، تعداد وضعیت، عملکرد ماندگار یا فنربرگشت، نوع کنتاکت NO یا NC، مدل قارچی و نیاز به کلید سوئیچی را بررسی کرد. اگر قصد جایگزینی یک شستی قدیمی را دارید، کد قبلی، ابعاد نصب، نوع کنتاکت و نحوه عملکرد نیز باید مقایسه شوند. برای مشاوره انتخاب مدل، بررسی مدل جایگزین، استعلام موجودی، استعلام قیمت و خرید شستی طرح تله مکانیک با 03191091031 تماس بگیرید.
