تابلو برق صنعتی بستر مکانیکی و حفاظتی نصب تجهیزات الکتریکی و اتوماسیون است. کلیدهای حفاظتی، کنتاکتورها، رله‌ها، PLC، HMI، منبع تغذیه، اینورتر، ترمینال، شینه، ریل و داکت همگی باید داخل ساختاری نصب شوند که دسترسی مناسب، حفاظت محیطی و فضای کافی برای سیم‌کشی و دفع حرارت فراهم کند.
در بازار، عبارت تابلو برق ممکن است هم برای Enclosure یا کابینت خالی و هم برای Assembly کامل و سیم‌کشی‌شده استفاده شود. هنگام خرید باید مشخص شود محصول موردنظر یک تابلو خالی همراه Mounting Plate است یا مجموعه‌ای کامل با تجهیزات قدرت، فرمان و سیم‌کشی.
تابلو برق صنعتی چیست؟
تابلو برق صنعتی محفظه‌ای است که تجهیزات Electrical Distribution، Control و Automation در آن نصب می‌شوند. بدنه از تجهیزات داخلی در برابر تماس ناخواسته، گردوغبار، رطوبت و آسیب مکانیکی در محدوده Rating طراحی‌شده محافظت می‌کند.
تابلو همچنین ساختار مکانیکی لازم برای Back Plate، DIN Rail، Busbar، Terminal، Wiring Duct، Fan، Filter و تجهیزات جانبی را فراهم می‌کند. در نتیجه انتخاب Enclosure بخشی از طراحی الکتریکی و مکانیکی سیستم است.
تابلو خالی و تابلو برق کامل چه تفاوتی دارند؟
Empty Enclosure یک محفظه است که پیش از نصب Switchgear و Controlgear توسط سازنده تابلو تحویل داده می‌شود. ممکن است بدنه، درب، Mounting Plate، Gland Plate و متعلقات مکانیکی همراه آن باشند.
پس از نصب تجهیزات، شینه، Wiring و حفاظت‌ها، مجموعه به یک Low-Voltage Switchgear and Controlgear Assembly تبدیل می‌شود. بنابراین Rating بدنه خالی با تایید کامل Assembly یک مفهوم یکسان نیست.
نکته مهم:
داشتن Enclosure با IP بالا به‌تنهایی به معنی تایید کل تابلو مطابق IEC 61439 نیست. تجهیزات، شینه‌ها، حرارت، اتصالات و Assembly نهایی نیز باید بررسی شوند.
انواع تابلو برق از نظر نصب
| نوع تابلو |
ساختار |
کاربرد کلی |
| دیواری |
Wall Mounted |
تابلوهای کوچک و متوسط کنترل و توزیع |
| ایستاده |
Floor Standing |
سیستم‌های بزرگ‌تر و تجهیزات بیشتر |
| روکار |
نصب کامل روی سطح |
کارخانه و پروژه‌های عمومی |
| توکار |
بخشی از بدنه داخل دیوار |
پروژه‌های ساختمانی و فضاهای محدود |
تابلو برق دیواری
Wall Mounted Enclosure برای پروژه‌هایی مناسب است که تعداد تجهیزات و وزن مجموعه محدودتر است. این تابلو مستقیماً روی دیوار یا سازه نصب می‌شود و معمولاً به فضای کف جداگانه نیاز ندارد.
این مدل در تابلوهای PLC، Control Panel، تابلو پمپ، تابلوهای محلی و Distribution Panelهای کوچک کاربرد زیادی دارد. عمق کافی برای تجهیزات، داکت و شعاع خم کابل باید پیش از انتخاب بررسی شود.
در محصولات صنعتی فعلی حتی Wall-Mounted Enclosureهای Stainless Steel با IP55 و IK10 وجود دارند. بنابراین Wall Mounted بودن الزاماً به معنی تابلو ساده یا کم‌حفاظت نیست.
تابلو برق ایستاده
Floor Standing Enclosure برای تجهیزات بیشتر، سیستم‌های قدرت بالاتر یا پروژه‌هایی که فضای مونتاژ گسترده‌تری نیاز دارند استفاده می‌شود. این تابلوها می‌توانند تک‌سلولی یا قابل اتصال کنار یکدیگر باشند.
در معماری Modular می‌توان چند Cabinet را Coupling کرد و بخش‌های قدرت، Drive، PLC یا Distribution را در سلول‌های جداگانه قرار داد. این روش دسترسی و توسعه آینده را ساده‌تر می‌کند.
PanelSeT SFN فعلی Schneider نمونه‌ای از Floor-Standing Modular Enclosure است که برای Industrial Automation، Control و Power Distribution ارائه می‌شود و در ابعاد و Accessoryهای مختلف قابل پیکربندی است.
تابلو برق روکار و توکار
در مدل روکار، عمق کامل Enclosure روی سطح دیوار قرار می‌گیرد. نصب و سرویس این مدل معمولاً ساده‌تر است و محدودیت کمتری برای Depth وجود دارد.
در مدل توکار بخش اصلی بدنه داخل Wall Cavity قرار می‌گیرد و ظاهر نهایی جمع‌وجورتری ایجاد می‌کند. ابعاد محل نصب باید از قبل با Enclosure هماهنگ شده باشند.
در تابلوهای صنعتی دارای Equipment عمیق مانند VFD یا MCCB بزرگ، Depth اهمیت زیادی دارد و نصب توکار همیشه گزینه مناسبی نیست.
تابلو برق داخل سالن و فضای باز
Indoor و Outdoor بودن فقط به وجود سقف بالای تابلو محدود نمی‌شود. آب، Dust، تابش خورشید، Corrosion، Temperature و Condensation باید در انتخاب Enclosure بررسی شوند.
برای فضای باز ممکن است Rain Hood، Sun Shield، Gland مناسب و Material مقاوم‌تر نیاز باشد. همچنین تغییرات دمای شب و روز می‌تواند باعث Condensation داخل تابلو شود.
عدد IP موردنیاز باید بر اساس شرایط واقعی پروژه تعیین شود. عبارت‌هایی مانند «بارانی» یا «Outdoor» به‌تنهایی جای IP Rating تاییدشده را نمی‌گیرند.
IP تابلو برق چیست؟
IP Code میزان حفاظت Enclosure در برابر دسترسی، ورود اجسام جامد و آب را طبقه‌بندی می‌کند. دو رقم اصلی پس از IP مفهوم متفاوتی دارند و نباید IP را فقط یک عدد کلی کیفیت در نظر گرفت.
برای مثال Enclosureهای مختلف می‌توانند IP55، IP65 یا IP66 باشند. نیاز پروژه باید با مقدار Dust و Exposure به Water هماهنگ شود و IP بالاتر همیشه به‌تنهایی به معنی انتخاب بهتر نیست.
ایجاد سوراخ برای Fan، Cable Gland، Push Button یا HMI می‌تواند درجه حفاظت نهایی Assembly را تحت تاثیر قرار دهد. Accessoryها و روش نصب نیز باید Rating مناسب داشته باشند.
IK تابلو برق چیست؟
IK به مقاومت Enclosure در برابر Impact مکانیکی اشاره دارد و با IP متفاوت است. یک تابلو می‌تواند حفاظت مناسبی در برابر Dust و Water داشته باشد اما مقاومت مکانیکی متفاوتی ارائه کند.
برای نمونه برخی Enclosureهای صنعتی Rittal VX25 با IP66 و IK10 عرضه می‌شوند. در انتخاب تابلوهای کارگاهی و محیط‌های در معرض ضربه، IK می‌تواند معیار مهمی باشد.
جنس بدنه تابلو برق
| جنس |
ویژگی عمومی |
کاربرد |
| Sheet Steel |
استحکام مناسب و کاربرد گسترده |
اکثر تابلوهای صنعتی |
| Stainless Steel |
مقاومت خوردگی بالاتر بسته به Grade |
محیط مرطوب، خورنده یا بهداشتی |
| Polyester / Polymer |
غیرفلزی و مقاوم به بعضی محیط‌ها |
Applicationهای سازگار با مشخصات محصول |
تابلو برق استیل
Stainless Steel Enclosure در محیط‌هایی که Corrosion اهمیت بیشتری دارد استفاده می‌شود. Grade استیل باید مطابق محیط انتخاب شود و عبارت «استیل» به‌تنهایی کافی نیست.
برای نمونه Schneider در خانواده Spacial S3X مدل‌های 316L ارائه می‌کند که در محصول بررسی‌شده دارای IP55 و IK10 هستند. Rittal نیز VX25 Stainless Steel با AISI 304 و IP66 ارائه می‌کند.
صفحه مونتاژ یا Mounting Plate
Mounting Plate صفحه‌ای داخل Enclosure است که DIN Rail، Duct، تجهیزات و Supportها روی آن نصب می‌شوند. وجود Back Plate مناسب مونتاژ را بسیار ساده‌تر می‌کند.
جنس، ضخامت و ابعاد Mounting Plate باید با وزن تجهیزات هماهنگ باشند. در تابلوهای بزرگ، امکان تنظیم Depth صفحه نیز می‌تواند برای تجهیزات عمیق یا کابل‌کشی پشت قطعات مفید باشد.
در PanelSeT SFN، Mounting Plateهای سازگار وجود دارند که Depth آن‌ها با Pitch مشخص قابل تنظیم است. این ویژگی اجازه می‌دهد Layout متناسب با تجهیزات داخلی تنظیم شود.
عمق تابلو چرا مهم است؟
Depth یکی از مشخصاتی است که در انتخاب تابلو اغلب کمتر از Width و Height مورد توجه قرار می‌گیرد. تجهیزات قدرت مانند MCCB، Contactor بزرگ، VFD و Reactor می‌توانند عمق قابل توجهی داشته باشند.
علاوه بر خود تجهیز، شعاع خم Cable و دسترسی به Terminal نیز فضای عمقی نیاز دارند. انتخاب Enclosure کم‌عمق می‌تواند سیم‌کشی را دشوار و درب را به تجهیزات نزدیک کند.
فضای رزرو داخل تابلو
بهتر است تمام فضای Mounting Plate در روز اول پر نشود. بخشی از فضا برای توسعه آینده، اضافه کردن Terminal یا Relay و ایجاد دسترسی سرویس در نظر گرفته شود.
داکت‌ها نیز به فضای باز شدن Cover نیاز دارند و Wire باید بدون کشش زیاد از داکت به Terminal برسد. Layout فشرده ممکن است در ابتدا کوچک‌تر و ارزان‌تر باشد اما تعمیرات را دشوار می‌کند.
تهویه و مدیریت حرارت تابلو
تجهیزات داخل تابلو Heat تولید می‌کنند. VFD، Soft Starter، Power Supply، Transformer و Contactor هرکدام بخشی از تلفات را به فضای داخلی منتقل می‌کنند.
ابتدا باید Total Heat Loss و Ambient Temperature بررسی شوند. سپس ممکن است Natural Convection، Fan and Filter، Heat Exchanger یا Cooling Unit لازم باشد.
افزودن Fan یا Filter بدون توجه به IP می‌تواند Protection Degree نهایی Enclosure را کاهش دهد. تجهیزات تهویه باید با نیاز حفاظتی مجموعه هماهنگ باشند.
ورودی کابل و Gland Plate
کابل‌های قدرت و فرمان باید از نقاط مشخص وارد تابلو شوند. Gland Plate یا صفحه ورود کابل امکان ایجاد سوراخ و نصب Cable Gland را بدون آسیب غیرضروری به بدنه اصلی فراهم می‌کند.
تعداد، قطر و جهت Cable Entry بهتر است پیش از مونتاژ مشخص شوند. کابل‌های قدرت بزرگ به فضای بیشتری برای Bend Radius نیاز دارند و نباید مستقیماً به Terminal یا کلید فشار مکانیکی وارد کنند.
IEC 62208 و تابلو خالی
IEC 62208 به Empty Enclosureهای مورد استفاده برای Low-Voltage Switchgear and Controlgear Assembly مربوط است. این استاندارد مشخصات عمومی و آزمون‌های Enclosure پیش از نصب تجهیزات را پوشش می‌دهد.
ویرایش فعلی IEC 62208 برای Enclosureهای مورد استفاده در سیستم‌های تا 1000V AC یا 1500V DC و برای کاربردهای Indoor و Outdoor تعریف شده است.
IEC 61439 و تابلو برق مونتاژشده
IEC 61439 به Assemblyهای فشار ضعیف مربوط است. بخش General Rules الزامات عمومی و روش‌های Verification را تعریف می‌کند و IEC 61439-2 الزامات Power Switchgear and Controlgear Assembly را پوشش می‌دهد.
مواردی مانند Temperature Rise، Short-Circuit Withstand، Insulation، Mechanical Operation و سایر مشخصات Assembly در طراحی نهایی اهمیت دارند. بنابراین انتخاب Cabinet فقط مرحله‌ای از فرآیند طراحی تابلو است.
راهنمای انتخاب تابلو برق صنعتی
| معیار |
چه چیزی بررسی شود؟ |
علت اهمیت |
| نوع نصب |
دیواری، ایستاده، روکار یا توکار |
هماهنگی با محل پروژه |
| ابعاد |
Width، Height و Depth |
فضای تجهیزات و Wiring |
| IP |
شرایط Dust و Water |
حفاظت محیطی |
| IK |
ریسک ضربه مکانیکی |
استحکام Enclosure |
| Material |
Steel، Stainless Steel یا Polymer |
محیط و Corrosion |
| Mounting Plate |
ابعاد، جنس و Position |
مونتاژ تجهیزات |
| Thermal |
Heat Loss و Ambient |
کنترل دمای تجهیزات |
| Cable Entry |
تعداد و سایز کابل‌ها |
Gland Plate و Bend Radius |
اشتباهات رایج در انتخاب تابلو برق
- انتخاب فقط بر اساس Width و Height و نادیده گرفتن Depth
- انتخاب IP بدون بررسی شرایط واقعی محیط
- فرض اینکه IP بدنه خالی بعد از سوراخ‌کاری بدون تغییر باقی می‌ماند
- ندیدن فضای رزرو برای توسعه آینده
- نادیده گرفتن گرمای VFD و تجهیزات قدرت
- انتخاب Back Plate ضعیف برای تجهیزات سنگین
- کمبود فضا برای Cable Bend و Terminalها
- بی‌توجهی به Corrosion محیط
- استفاده از IP Rating به‌عنوان معیار کیفیت کلی تابلو
- یکسان دانستن Enclosure استاندارد با Assembly تاییدشده
Replacement تابلو برق قدیمی
در جایگزینی Cabinet قدیمی، فقط ابعاد بیرونی اندازه‌گیری نشوند. موقعیت Cable Entry، Mounting Plate، محل Door Cutoutها و ابعاد Equipment نیز ثبت شوند.
اگر تابلو قدیمی دچار خوردگی شده است، Material و IP مدل جدید با محیط مقایسه شوند. اگر مشکل Overtemperature وجود داشته، افزایش ابعاد یا تغییر Cooling نیز ممکن است لازم باشد.
در پروژه‌های توسعه، بهتر است فضای Spare برای تجهیزات آینده در نظر گرفته شود. جایگزینی یک کابینت قدیمی با کوچک‌ترین سایز ممکن می‌تواند توسعه بعدی را محدود کند.
چک‌لیست Replacement تابلو:
Width، Height، Depth، Wall/Floor Mounting، Material، IP، IK، Mounting Plate، Door، Lock، Gland Plate، Cable Entry، Cooling، وزن تجهیزات، فضای Spare، Busbar، DIN Rail، Duct و شرایط محیطی بررسی شوند.
قیمت تابلو برق به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت Enclosure خالی به ابعاد، جنس، ضخامت، تعداد درب، Mounting Plate، IP و Accessoryها وابسته است. Stainless Steel معمولاً ساختار هزینه متفاوتی نسبت به Sheet Steel دارد.
در تابلو کامل، تجهیزات داخلی بخش مهمی از قیمت را تشکیل می‌دهند. MCCB، ACB، PLC، VFD، Contactor، Busbar و Wiring می‌توانند قیمت نهایی را چند برابر بدنه خالی کنند.
طراحی، مونتاژ، تست، تهویه، Cable Gland، Plinth و تجهیزات جانبی نیز باید در برآورد دیده شوند. بنابراین قیمت «تابلو برق» بدون مشخص کردن خالی یا مونتاژشده بودن قابل مقایسه دقیق نیست.
برای خرید تابلو برق چه اطلاعاتی لازم است؟
- تابلو خالی یا مونتاژشده
- دیواری یا ایستاده بودن
- روکار یا توکار بودن
- Width، Height و Depth موردنیاز
- Indoor یا Outdoor بودن
- IP موردنیاز
- IK موردنیاز در صورت اهمیت
- Steel، Stainless Steel یا Material دیگر
- تعداد و ابعاد تجهیزات داخلی
- نیاز به Mounting Plate
- تعداد کابل‌های ورودی و خروجی
- نیاز به Fan، Filter یا Cooling
- نیاز به Plinth و Accessory
- مشخصات تابلو قبلی در پروژه Replacement
سوالات متداول تابلو برق
تابلو برق صنعتی چیست؟
محفظه و مجموعه‌ای برای نصب، توزیع، کنترل و حفاظت تجهیزات الکتریکی و اتوماسیون صنعتی است.
تفاوت تابلو دیواری و ایستاده چیست؟
Wall Mounted روی دیوار نصب می‌شود؛ Floor Standing روی کف قرار می‌گیرد و معمولاً فضای بیشتری برای تجهیزات فراهم می‌کند.
IP تابلو برق چیست؟
درجه حفاظت Enclosure در برابر دسترسی، ورود اجسام جامد و آب را مشخص می‌کند و باید متناسب با محیط انتخاب شود.
IP بالاتر همیشه بهتر است؟
خیر. IP باید با محیط هماهنگ باشد و افزایش Protection می‌تواند تهویه طبیعی و دفع Heat را نیز محدود کند.
تفاوت IP و IK چیست؟
IP به حفاظت در برابر ورود و آب مربوط است؛ IK مقاومت Enclosure در برابر ضربه مکانیکی را بیان می‌کند.
تابلو استیل چه زمانی مناسب است؟
در محیط‌هایی که Corrosion اهمیت بیشتری دارد می‌توان از Stainless Steel مناسب استفاده کرد؛ Grade باید با محیط هماهنگ باشد.
آیا تابلو برق به فن نیاز دارد؟
به Heat Loss تجهیزات، دمای محیط، ابعاد Enclosure و Temperature مجاز قطعات بستگی دارد و برای همه تابلوها الزامی نیست.
IEC 62208 و IEC 61439 چه تفاوتی دارند؟
IEC 62208 برای Empty Enclosure است؛ IEC 61439 الزامات Assembly فشار ضعیف پس از نصب تجهیزات را پوشش می‌دهد.
برای خرید تابلو برق چه ابعادی لازم است؟
ابعاد پس از Layout تجهیزات، داکت، ریل، کابل، تهویه و فضای رزرو تعیین می‌شوند و انتخاب فقط از روی تعداد تجهیزات دقیق نیست.
برای راهنمای خرید و دریافت قیمت تابلو برق با شماره 03191091031 تماس بگیرید.
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!