شستی صنعتی یا Push Button برای ارسال فرمان دستی به تابلو برق، PLC و ماشین‌آلات استفاده می‌شود. این تجهیزات در مدل‌های استارت، استپ، چراغ‌دار، دوبل، قارچی و اضطراری و با عملکرد لحظه‌ای یا قفل‌شونده تولید می‌شوند. هنگام خرید باید قطر نصب مانند 22mm، تعداد و نوع کنتاکت‌های NO و NC، جنس بدنه، درجه حفاظت IP و در مدل چراغ‌دار ولتاژ LED بررسی شوند. بسیاری از شستی‌های صنعتی ساختار ماژولار دارند و Head، Holder، Contact Block و Light Module جداگانه انتخاب می‌شوند. همچنین هر شستی قارچی قرمز الزاماً Emergency Stop نیست و برای مدارهای ایمنی باید مدل دارای عملکرد و استاندارد ایمنی مناسب انتخاب شود.
شستی صنعتی یکی از پرکاربردترین تجهیزات فرمان در تابلو برق و ماشین‌آلات است. اپراتور با فشردن Push Button وضعیت یک یا چند Contact را تغییر می‌دهد و فرمان موردنظر به PLC، رله، کنتاکتور یا سایر اجزای مدار کنترل ارسال می‌شود. فرمان Start، Stop، Reset، Jog و تایید اپراتور از کاربردهای رایج شستی هستند.
شستی‌ها از نظر عملکرد و ساختار تنوع زیادی دارند. مدل می‌تواند ساده یا چراغ‌دار، تک یا دوبل، فلزی یا پلاستیکی، لحظه‌ای یا قفل‌شونده باشد. شستی قارچی نیز می‌تواند یک Push Button معمولی یا یک Emergency Stop تخصصی باشد؛ بنابراین شکل و رنگ به‌تنهایی مشخصات واقعی محصول را تعیین نمی‌کنند.
Push Button یک وسیله فرمان الکترومکانیکی است که با فشار دست تحریک می‌شود. حرکت Head به Contact Block منتقل شده و Contactهای NO یا NC مطابق ساختار محصول تغییر وضعیت می‌دهند.
شستی معمولاً در مدار فرمان کار می‌کند و برای ارسال Signal طراحی شده است. در کنترل موتورهای صنعتی، Push Button معمولاً Coil کنتاکتور، Relay یا ورودی PLC را کنترل می‌کند و جریان اصلی موتور از کنتاکت شستی عبور نمی‌کند.
استاندارد IEC 60947-5-1 تجهیزات مدار فرمان مانند Push Button و Switching Elementهای الکترومکانیکی را پوشش می‌دهد. Rating الکتریکی هر کنتاکت باید مطابق Load واقعی مدار بررسی شود.
| نوع | عملکرد کلی | معیار مهم انتخاب |
|---|---|---|
| استارت | ارسال فرمان راه‌اندازی | Contact و عملکرد لحظه‌ای |
| استپ | ارسال فرمان توقف | منطق مدار و Contact |
| چراغ‌دار | فرمان همراه با نمایش وضعیت | ولتاژ LED و Contact |
| دوبل | دو فرمان روی یک Operator | ترکیب دکمه و Contactها |
| قارچی | سطح فشار بزرگ‌تر | Momentary یا Latching بودن |
| Emergency Stop | فرمان توقف اضطراری | Safety Function و Positive Opening |
Start Push Button معمولاً یک فرمان لحظه‌ای به مدار ارسال می‌کند. در یک مدار کنتاکتوری متداول، فشار شستی باعث Energize شدن Coil می‌شود و مدار نگهدارنده وضعیت Contactor را پس از رها کردن دکمه حفظ می‌کند.
در سیستم PLC نیز شستی می‌تواند فقط یک Digital Input را تغییر دهد و Logic نرم‌افزار تصمیم بگیرد ماشین چگونه راه‌اندازی شود. بنابراین خود شستی الزاماً مسئول نگهداری وضعیت Start نیست.
رنگ سبز در بسیاری از سیستم‌های صنعتی برای Start استفاده می‌شود، اما رنگ نباید جای بررسی Function واقعی، Label و نقشه مدار را بگیرد.
Stop Push Button برای ارسال فرمان توقف عادی استفاده می‌شود. Contact Structure آن باید مطابق طراحی مدار فرمان انتخاب شود و در بسیاری از مدارها از NC برای مسیر Stop استفاده می‌شود.
استفاده از NC می‌تواند باعث شود قطع سیم یا از بین رفتن پیوستگی Circuit در بعضی طراحی‌ها قابل تشخیص‌تر باشد. با این حال معماری کامل مدار تعیین‌کننده است و نمی‌توان این قاعده را بدون بررسی به همه ماشین‌ها تعمیم داد.
Twin یا Double Push Button دو فرمان را روی یک محل نصب ترکیب می‌کند. رایج‌ترین کاربرد آن ترکیب Start و Stop است و برای تابلوهایی که فضای پنل محدود دارند مفید است.
در بازار فعلی ایران شستی‌های دوبل 22mm با ترکیب 1NO+1NC، چراغ‌دار و بدون چراغ به‌صورت تجاری عرضه می‌شوند. کنتاکت و Voltage چراغ باید از کد کامل مدل بررسی شوند.
Siemens نیز در SIRIUS ACT مدل Twin Push Button با ترکیب سبز I و قرمز O دارد و ABB در کاتالوگ 2026 خود Double Pushbuttonهای روشن و بدون روشنایی را در خانواده 22mm ارائه می‌کند.
Illuminated Push Button یک Operator فرمان و یک Indicator نوری را در یک تجهیز ترکیب می‌کند. LED می‌تواند وضعیت ماشین، Ready بودن مدار یا دریافت فرمان را نمایش دهد.
ولتاژ Light Module باید با مدار هماهنگ باشد. برای مثال دو Push Button ظاهراً یکسان ممکن است یکی دارای LED برای 24V AC/DC و دیگری برای Voltage متفاوت باشد.
Signal چراغ نیز الزاماً نباید مستقیماً از همان Contact شستی گرفته شود. می‌توان LED را از Feedback کنتاکتور یا خروجی PLC تغذیه کرد تا وضعیت واقعی ماشین را نشان دهد.
Momentary Push Button فقط هنگام فشرده شدن در وضعیت تحریک باقی می‌ماند و پس از رها شدن به وضعیت اولیه برمی‌گردد. این ساختار برای Start، Reset و Jog بسیار رایج است.
در SIRIUS ACT زیمنس، مدل‌های فعال 22mm Momentary در رنگ‌ها و Contact Configurationهای مختلف وجود دارند. برای نمونه یک Complete Unit سبز فعلی با 1NO و Screw Terminal عرضه می‌شود.
Latching Push Button پس از تحریک در وضعیت مشخص باقی می‌ماند تا مکانیزم Release آن فعال شود. روش Release می‌تواند Push-to-Release، Pull یا Rotate باشد و به مدل بستگی دارد.
Siemens علاوه بر مدل‌های Momentary، Push Buttonهای Latching عادی نیز دارد. بنابراین Latching بودن به‌تنهایی به معنی Emergency Stop بودن محصول نیست.
Mushroom Push Button دارای Head بزرگ‌تری است و با کف دست راحت‌تر فشرده می‌شود. این ساختار در مدل‌های Momentary، Latching، Stop و Emergency Stop استفاده می‌شود.
عبارت «شستی قارچی قرمز» به‌تنهایی اثبات نمی‌کند محصول یک E-Stop استاندارد است. برای Emergency Stop باید Function ایمنی، Positive Latching، نحوه Reset و مشخصات استاندارد محصول بررسی شوند.
Emergency Stop Push Button بخشی از Safety Function ماشین است و برای توقف اضطراری در شرایط خطر استفاده می‌شود. طراحی آن باید مطابق الزامات Safety ماشین و استاندارد مربوطه انجام شود.
مدل‌های فعلی SIRIUS ACT زیمنس دارای نمونه‌هایی با Positive Latching مطابق EN ISO 13850 و Positive Opening هستند. Release می‌تواند با چرخاندن یا کشیدن Head انجام شود.
E-Stop به‌تنهایی کل مدار ایمنی نیست. Safety Relay، Safety PLC، Contactorهای مناسب و Architecture مدار نیز در دستیابی به Performance موردنیاز نقش دارند.
NO مخفف Normally Open است. این Contact در حالت عادی باز بوده و در هنگام تحریک مطابق مکانیزم محصول بسته می‌شود.
NC یا Normally Closed در وضعیت عادی بسته است و با تحریک باز می‌شود. یک Push Button می‌تواند 1NO، 1NC، 1NO+1NC یا چند Contact داشته باشد.
ABB در خانواده Modular 22mm خود امکان استفاده از چند Contact Block را فراهم می‌کند و تعداد قابل نصب به نوع Operator بستگی دارد. بنابراین نیاز مدار باید قبل از انتخاب Head و Holder مشخص شود.
در Push Buttonهای Modular، قسمت جلویی یا Operator مستقیماً سیم‌کشی نمی‌شود. پشت آن Holder و Contact Block نصب شده و سیم‌های Control به Contact Block متصل می‌شوند.
این ساختار اجازه می‌دهد یک Head با ترکیب‌های Contact مختلف ساخته شود. همچنین در مدل Illuminated می‌توان Light Module را به Assembly اضافه کرد.
هنگام سفارش باید مشخص شود کد مربوط به Complete Push Button است یا فقط Head و قطعه جلویی. این تفاوت یکی از خطاهای رایج هنگام خرید تجهیزات فرمان است.
در Harmony Schneider، کد XB معمولاً Complete Device و ZB قطعات Component را مشخص می‌کند. در همین نام‌گذاری، خانواده 4 به سری فلزی و خانواده 5 به سری پلاستیکی مرتبط است.
در Siemens نیز می‌توان Actuating Element را جداگانه یا Complete Unit همراه Holder و Contact Module سفارش داد. بنابراین محتویات کد باید قبل از خرید بررسی شوند.
قطر 22mm یکی از رایج‌ترین Cutoutهای تجهیزات فرمان صنعتی است. بسیاری از خانواده‌های Schneider Harmony، Siemens SIRIUS ACT و ABB Pilot Devices بر پایه همین اندازه طراحی شده‌اند.
قطر 22mm به قطر Hole نصب مربوط است و الزاماً برابر با قطر ظاهری Head نیست. برای نمونه Head بعضی Push Buttonهای 22mm زیمنس حدود 29.5mm قطر خارجی دارد.
ABB برای خانواده Modular Plastic، Hole نصب حدود 22.3mm و ضخامت مشخصی برای Panel اعلام می‌کند. بنابراین در Replacement باید Cutout واقعی نیز بررسی شود.
خیر. اندازه 22mm بسیار رایج است، اما Push Buttonهای 16mm، 30mm و اندازه‌های دیگر نیز وجود دارند. کاتالوگ 2026 Schneider برای مثال علاوه بر تجهیزات 22mm، گروه‌های 16mm و 30mm را نیز پوشش می‌دهد.
در Replacement باید Diameter یا Panel Cutout محصول قبلی اندازه‌گیری شود. تغییر از یک سایز به سایز دیگر می‌تواند نیازمند تغییر سوراخ درب تابلو باشد.
Push Buttonهای صنعتی در نسخه‌های Metal و Plastic تولید می‌شوند. انتخاب جنس بیشتر به شرایط مکانیکی، طراحی Panel، محیط و خانواده محصول وابسته است.
Schneider در Harmony، XB4 را به‌عنوان Complete Device فلزی و XB5 را به‌عنوان Complete Device پلاستیکی تفکیک می‌کند. هر دو گروه دارای Operatorها و Accessoryهای متعدد هستند.
فلزی بودن به‌تنهایی به معنی IP بالاتر یا Rating الکتریکی بیشتر نیست. مشخصات کد دقیق باید بررسی شود.
Operator روی درب تابلو قرار دارد و ممکن است در معرض Dust، Water، Oil یا شست‌وشوی محیط صنعتی قرار گیرد. به همین دلیل Front IP Rating اهمیت زیادی دارد.
خانواده‌های صنعتی حرفه‌ای می‌توانند IP بسیار بالایی داشته باشند. برای نمونه Schneider در FAQ فعلی XB4/XB5 Ratingهای IP66، IP67، IP69 و IP69K را برای Push Buttonهای این خانواده اعلام می‌کند.
SIRIUS ACT 3SU1 زیمنس نیز در مدل‌های جاری بررسی‌شده IP66، IP67 و IP69(IP69K) دارد. این اعداد مربوط به محصولات مشخص هستند و به تمام شستی‌های بازار تعمیم داده نمی‌شوند.
Contact Block دارای Voltage و Current Rating مشخص است و این Rating به نوع Load نیز وابسته است. Categories مانند AC-15 در تجهیزات مدار فرمان برای بارهای الکترومغناطیسی استفاده می‌شوند.
ABB برای Modular Plastic فعلی Rating تا 6A در 230V تحت AC-15 را برای خانواده مربوطه اعلام می‌کند. این مقدار مخصوص همان محصول است و نباید برای Contact Block برند دیگر استفاده شود.
اگر Coil یا Load از Rating Contact بیشتر باشد، باید از Relay واسط یا روش دیگری استفاده شود. Push Button یک جایگزین عمومی برای کلید قدرت نیست.
Contact خشک Push Button یکی از رایج‌ترین ورودی‌های PLC است. Contact میان منبع Control و Digital Input قرار می‌گیرد و PLC تغییر وضعیت آن را می‌خواند.
نوع Wiring به PNP یا NPN بودن سیستم، Input Common و Voltage کنترل بستگی دارد. نقشه PLC و استاندارد Wiring پروژه باید ملاک اتصال باشد.
برای Emergency Stop، استفاده از Digital Input عادی PLC به‌تنهایی به معنی ایجاد Safety Function معتبر نیست و باید سیستم Safety مناسب طراحی شود.
Harmony یکی از خانواده‌های شناخته‌شده تجهیزات فرمان Schneider است. در نام‌گذاری رایج این خانواده، XB4 Complete Push Button فلزی و XB5 Complete Push Button پلاستیکی است؛ کدهای ZB4 و ZB5 برای Components استفاده می‌شوند.
کاتالوگ جاری Schneider در سال 2026 همچنان تجهیزات 22mm XB4، XB5، XB7 و خانواده‌های مرتبط Operator Interface را در بخش انتخاب و سفارش پوشش می‌دهد.
هنگام خرید Harmony باید بررسی شود کد یک Complete Device است یا فقط Head، Contact Block یا Accessory؛ زیرا ظاهر تصاویر فروشگاهی گاهی مجموعه کامل را نشان می‌دهد.
SIRIUS ACT 3SU1 خانواده جاری تجهیزات فرمان Siemens است. این سری شامل Push Button، Illuminated Push Button، Twin Push Button، Mushroom، Emergency Stop، Selector و سایر تجهیزات فرمان و سیگنال است.
مدل‌های جاری 22mm به‌صورت Operator جداگانه یا Complete Unit همراه Holder و Contact Module عرضه می‌شوند. Screw Terminal و Spring-Type Terminal نیز بسته به کد محصول وجود دارند.
این تنوع باعث می‌شود در Replacement علاوه بر شکل Head، Contact Module و روش سیم‌گیری نیز بررسی شوند.
ABB در کاتالوگ 2026 خود خانواده کامل Pilot Devices با قطر 22mm را ارائه می‌کند. این سبد شامل Push Buttonهای Momentary و Maintained، مدل‌های Illuminated، Double Pushbutton، Mushroom و Emergency Stop است.
Modular Plastic ABB امکان ترکیب Operator و Contact Blockهای مختلف را فراهم می‌کند و برای محیط صنعتی طراحی شده است. تعداد Contact قابل نصب به نوع Operator و Holder بستگی دارد.
| معیار | چه چیزی بررسی شود؟ | علت اهمیت |
|---|---|---|
| Function | Start، Stop، Reset، Jog یا Emergency | هماهنگی با مدار |
| عملکرد | Momentary یا Latching | رفتار پس از رها کردن |
| Contact | NO، NC و تعداد Contactها | تطابق با Wiring Diagram |
| Cutout | 16، 22، 30mm یا سایز دیگر | نصب روی Panel |
| Illumination | بدون چراغ یا LED و Voltage آن | سازگاری با Control Supply |
| Material | Metal یا Plastic | شرایط مکانیکی و طراحی Panel |
| IP | Dust، Water و Washdown | حفاظت محیطی |
| Safety | E-Stop و Positive Opening | ایمنی ماشین |
برای جایگزینی Push Button قدیمی ابتدا قطر Cutout، شکل Operator و Momentary یا Latching بودن ثبت شوند. سپس Contact Blockهای پشت شستی و Terminal Type بررسی شوند.
در شستی چراغ‌دار، Voltage و نوع Light Module نیز باید ثبت شوند. مشابه بودن رنگ LED به معنی سازگاری الکتریکی دو مدل نیست.
اگر تجهیز Emergency Stop است، روش Reset، Positive Opening، Contact Configuration و تاییدیه Safety باید با طراحی ماشین تطبیق داده شوند.
برند و سری، قطر نصب، Function، Momentary/Latching، NO/NC، تعداد Contact، نوع Head، Metal/Plastic، Voltage چراغ، IP، Terminal Type، Holder، Contact Block و در مدل اضطراری Safety Function بررسی شوند.
قیمت شستی به ساده یا چراغ‌دار بودن، نوع Operator و تعداد Contactها وابسته است. مدل دوبل یا Emergency Stop ساختار پیچیده‌تری نسبت به Push Button ساده دارد.
جنس حلقه و بدنه، IP، برند، نوع Terminal و Modular یا Compact بودن نیز بر قیمت اثر دارند. در مدل Modular، قیمت Head به‌تنهایی نباید با Complete Unit مقایسه شود.
برای مقایسه بهتر است مجموعه کامل شامل Operator، Holder، Contact Block و Light Module موردنیاز در نظر گرفته شود.
برای ارسال فرمان دستی مانند Start، Stop، Reset یا Jog به مدار کنترل، PLC، Relay یا Contactor استفاده می‌شود.
NO در حالت عادی باز و NC در حالت عادی بسته است و با تحریک شستی وضعیت آن‌ها تغییر می‌کند.
Momentary پس از رها شدن به حالت اولیه برمی‌گردد؛ Latching وضعیت را تا انجام Release مشخص حفظ می‌کند.
خیر. 22mm بسیار رایج است، اما مدل‌های 16mm، 30mm و اندازه‌های دیگر نیز وجود دارند.
خیر. E-Stop باید دارای عملکرد و مشخصات ایمنی مربوطه باشد و ظاهر قارچی یا رنگ قرمز به‌تنهایی کافی نیست.
علاوه بر کنتاکت و قطر نصب، Voltage و نوع Light Module باید با مدار فرمان سازگار باشند.
در نام‌گذاری Harmony، XB4 به Complete Device فلزی و XB5 به Complete Device پلاستیکی مربوط است.
Contact شستی معمولاً می‌تواند با رعایت Voltage و Wiring مناسب به Digital Input PLC متصل شود.
قطر نصب، Function، Momentary یا Latching، NO/NC، چراغ، Voltage، IP، Holder و Contact Block باید بررسی شوند.
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!