جعبه تقسیم

جعبه تقسیم برق چیست؟

زمانی که یک کابل باید به چند مسیر تقسیم شود یا دو بخش Wiring به یکدیگر متصل شوند، بهتر است محل Connection داخل یک محفظه مناسب قرار گیرد. Junction Box دقیقاً برای همین هدف طراحی شده است.

داخل جعبه می‌توان از Terminal Block، Connector یا سایر تجهیزات اتصال مناسب استفاده کرد. بعضی مدل‌ها کاملاً خالی هستند و بعضی دیگر قابلیت نصب Rail یا تجهیزات جانبی را دارند.

کاربرد جعبه تقسیم از تابلو برق اصلی متفاوت است. این محصول بیشتر برای ایجاد یک نقطه اتصال محلی در مسیر کابل‌ها استفاده می‌شود و الزاماً شامل کلید حفاظتی یا تجهیزات توزیع قدرت نیست.

جعبه تقسیم روکار

Surface-Mount Junction Box مستقیماً روی دیوار، سازه، بدنه ماشین یا سطح موردنظر نصب می‌شود. کل حجم جعبه در بیرون سطح قرار می‌گیرد و دسترسی به آن برای تعمیرات ساده است.

GEWISS در خانواده فعلی 44 CE جعبه‌های تقسیم روکار پلیمری را در ابعاد و ساختارهای مختلف ارائه می‌کند. این خانواده شامل مدل‌های درب ساده یا شفاف، پایه معمولی یا عمیق و دیواره صاف یا دارای ورودی سریع کابل است.

همین تنوع نشان می‌دهد انتخاب Junction Box فقط با طول و عرض انجام نمی‌شود و عمق، نوع درب و ساختار Cable Entry نیز اهمیت دارند.

انواع جعبه تقسیم از نظر درب

جعبه تقسیم درب پیچی

در مدل Screwed Lid، درب توسط چند پیچ روی Base بسته می‌شود. این ساختار در بسیاری از Junction Boxهای صنعتی استفاده می‌شود و امکان باز کردن مجدد جعبه برای سرویس را فراهم می‌کند.

تعداد پیچ و Torque بستن آن‌ها می‌تواند در محصولات مختلف متفاوت باشد. سفت کردن بیش از حد پیچ‌های بدنه پلیمری ممکن است به درب یا Thread آسیب بزند؛ بنابراین در محصولات حرفه‌ای باید مقدار توصیه‌شده سازنده رعایت شود.

جعبه تقسیم با ورودی سریع کابل

بعضی Junction Boxها در دیواره خود Membrane یا Quick-Entry Cable Gland دارند. در این مدل‌ها برای ورود کابل همیشه نیاز به سوراخ‌کاری کامل دیواره نیست.

GEWISS در خانواده 44 CE مدل‌هایی با Quick-Entry Cable Gland و همچنین مدل‌هایی با Smooth Wall عرضه می‌کند. بنابراین انتخاب روش Cable Entry بخشی از Selection محصول است.

جعبه تقسیم دیواره صاف

Smooth-Wall Junction Box ورودی کابل از پیش تعیین‌شده ندارد و نصاب می‌تواند محل سوراخ را مطابق Layout پروژه انتخاب کند. این ساختار انعطاف زیادی در Routing ایجاد می‌کند.

سوراخ باید متناسب با Cable Gland ایجاد شود و لبه آن آسیب‌دیده یا ناصاف باقی نماند. استفاده از Gland مناسب برای حفظ درجه حفاظت بسیار مهم است.

Knockout در جعبه تقسیم

بعضی Boxها دارای Knockoutهای آماده هستند. نصاب فقط محل موردنیاز را باز کرده و Gland یا ورودی مناسب را نصب می‌کند.

مزیت Knockout سرعت نصب است، اما موقعیت و سایز ورودی‌ها از قبل مشخص شده‌اند. بنابراین قبل از خرید باید تعداد کابل‌ها و جهت ورود آن‌ها بررسی شود.

جنس جعبه تقسیم

محصول مشابه تصویر معمولاً از Technopolymer یا سایر مواد پلیمری مهندسی ساخته می‌شود. Material دقیق می‌تواند در مقاومت مکانیکی، Flame Behaviour، UV Resistance و Temperature Range اثر داشته باشد.

در خانواده 44 CE شرکت GEWISS چند نوع Technopolymer استفاده می‌شود و بعضی از آن‌ها Halogen-Free هستند. بنابراین عبارت عمومی «پلاستیک» برای بیان همه ویژگی‌های Material کافی نیست.

اگر پروژه الزام Halogen-Free یا Glow-Wire مشخصی دارد، این ویژگی باید روی کد دقیق محصول بررسی شود.

درجه حفاظت IP جعبه تقسیم

IP نشان می‌دهد Enclosure در برابر ورود اجسام جامد و آب تا چه سطحی حفاظت ایجاد می‌کند. جعبه‌های تابلویی و صنعتی می‌توانند IPهای متفاوتی داشته باشند.

برای مثال در خانواده فعلی GEWISS 44 CE مدل‌های IP44، IP55 و IP56 وجود دارند. بنابراین نباید همه جعبه‌های ظاهراً مشابه را «ضد آب» با Rating یکسان دانست.

IP نهایی به نصب صحیح درب، Gland، Plug و Accessoryها نیز وابسته است. هر سوراخ اضافی یا ورودی نامناسب می‌تواند حفاظت واقعی مجموعه را کاهش دهد.

IP55 و IP56 چه تفاوتی دارند؟

در هر دو Rating، رقم اول 5 مربوط به سطح حفاظت در برابر Dust است. تفاوت رقم دوم به شرایط Water Exposure مربوط می‌شود.

انتخاب نباید با این منطق انجام شود که هر عدد بالاتر همیشه لازم است. موقعیت نصب، شدت تماس با آب و مشخصات واقعی پروژه باید تعیین‌کننده باشند.

مقاومت مکانیکی IK

IK با IP متفاوت است و مقاومت Enclosure در برابر Impact مکانیکی را بیان می‌کند. این مشخصه در محیط‌های صنعتی، کارگاهی یا نقاطی که احتمال ضربه وجود دارد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

برای نمونه چند مدل فعلی 44 CE شرکت GEWISS دارای IK08 هستند. این Rating متعلق به همان محصولات است و نباید به تمام Junction Boxهای بازار تعمیم داده شود.

ابعاد داخلی جعبه تقسیم

ابعاد بیرونی تنها معیار فضای مفید نیستند. ضخامت دیواره، Base، درب، ستون‌های پیچ و سایر جزئیات می‌توانند فضای داخلی را کاهش دهند.

در Datasheetهای حرفه‌ای Internal Dimension جداگانه اعلام می‌شود. برای مثال GEWISS در سری 44 CE ابعاد داخلی دقیق را برای هر کد مشخص می‌کند.

اگر داخل جعبه DIN Rail یا Terminal Block نصب می‌شود، فضای کار پیچ‌گوشتی و شعاع خم سیم نیز باید در کنار ابعاد تجهیز دیده شوند.

جعبه تقسیم کوچک و بزرگ

جعبه کوچک برای چند اتصال ساده یا Cable Joint محدود مناسب است. با افزایش تعداد ورودی‌ها و Terminalها باید ابعاد بیشتری در نظر گرفته شود.

خانواده‌های صنعتی می‌توانند از سایزهای حدود 100×100mm تا Boxهای بسیار بزرگ‌تر تولید شوند. بنابراین بهتر است سایز پس از Layout داخلی انتخاب شود، نه صرفاً با تخمین ظاهری.

نصب ترمینال داخل جعبه تقسیم

برای ایجاد اتصال مرتب می‌توان Terminal Block داخل Junction Box نصب کرد. Terminal اجازه می‌دهد هر هادی با شماره مشخص و Connection قابل سرویس متصل شود.

در جعبه‌های بزرگ‌تر می‌توان DIN Rail نصب و ترمینال‌های ریلی روی آن قرار داد. فضای Rail، End Clamp، Marker و Wiring باید از قبل پیش‌بینی شود.

گلند کابل در جعبه تقسیم

Cable Gland کابل را در نقطه ورود نگه می‌دارد و در مدل مناسب، Sealing محیطی ایجاد می‌کند. قطر کابل باید داخل محدوده Clamping Gland قرار گیرد.

استفاده از گلند بیش از حد بزرگ یا کوچک می‌تواند هم مهار کابل و هم IP را تحت تاثیر قرار دهد. Thread گلند نیز باید با سوراخ یا Adapter سازگار باشد.

جعبه تقسیم در فضای باز

برای Outdoor Installation تنها IP کافی نیست. UV Radiation، دمای محیط، بارش، یخ‌زدگی، Condensation و شرایط خورنده نیز باید بررسی شوند.

اگر سازنده استفاده Outdoor را تایید نکرده باشد، نباید صرفاً به دلیل IP مناسب محصول را در معرض مستقیم آفتاب و شرایط جوی قرار داد.

جعبه تقسیم و کندانس

Condensation می‌تواند حتی داخل Box با IP بالا رخ دهد. علت آن تغییر Temperature و رطوبت هوای محبوس داخل محفظه است.

در محیط‌های مستعد رطوبت ممکن است Breather یا راهکار کنترل Condensation نیاز باشد. ایجاد سوراخ ساده در پایین جعبه بدون بررسی می‌تواند Rating حفاظتی را از بین ببرد.

جعبه تقسیم و استاندارد IEC 60670-22

IEC 60670-22 به Connecting Box و Junction/Tapping Box در محدوده نصب‌های ثابت مرتبط می‌شود. محصولات حرفه‌ای می‌توانند با این استاندارد یا استانداردهای مرتبط خانواده خود تست شوند.

برای نمونه GEWISS در Datasheet فعلی 44 CE به EN 60670-1 و IEC 60670-22 اشاره می‌کند. Rating دقیق باید از همان Product Datasheet خوانده شود.

راهنمای انتخاب جعبه تقسیم برق

اشتباهات رایج در انتخاب جعبه تقسیم

• انتخاب فقط بر اساس طول و عرض ظاهری
• بی‌توجهی به عمق موردنیاز Terminal و Wiring
• استفاده از عبارت ضد آب بدون بررسی IP
• سوراخ‌کاری نامناسب و از بین بردن IP
• انتخاب Cable Gland نامتناسب با قطر کابل
• پر کردن بیش از حد فضای داخلی
• استفاده Outdoor بدون بررسی UV Resistance
• اشتباه گرفتن Junction Box با Distribution Box
• عدم پیش‌بینی فضای کافی برای تعمیرات آینده

Replacement جعبه تقسیم قدیمی

در جایگزینی Junction Box قدیمی ابتدا ابعاد داخلی و بیرونی، تعداد کابل‌ها و محل ورودی‌ها ثبت شوند. فقط عکس جعبه برای انتخاب Replacement کافی نیست.

نوع درب، تعداد پیچ‌ها، IP، جنس بدنه و وضعیت Terminalهای داخل نیز بررسی شوند. اگر گلندهای قبلی قرار است دوباره استفاده شوند، Thread و قطر سوراخ باید سازگار باشند.

اگر جعبه قبلی دچار نفوذ آب شده است، فقط تعویض Box کافی نیست. Gasket، Gland، Plugهای بدون استفاده و جهت نصب نیز باید بررسی شوند.

قیمت جعبه تقسیم برق

قیمت جعبه تقسیم به ابعاد، عمق، Material و نوع درب وابسته است. مدل عمیق‌تر یا بزرگ‌تر Material بیشتری مصرف می‌کند و فضای داخلی بیشتری دارد.

IP، IK، Halogen-Free بودن، مقاومت حرارتی و کیفیت Sealing نیز می‌توانند روی قیمت اثر بگذارند. مدل دارای درب شفاف نیز ممکن است با مدل درب مات قیمت متفاوتی داشته باشد.

هنگام مقایسه قیمت بهتر است مشخصات فنی دو محصول یکسان باشند. دو جعبه 150×110mm با IP، عمق و Material متفاوت الزاماً محصول معادل نیستند.

برای خرید جعبه تقسیم چه اطلاعاتی لازم است؟

سوالات متداول جعبه تقسیم برق