فن Commonwealth

فن کامنولت یا Commonwealth یکی از گزینه‌های مورد استفاده برای خنک‌کاری تابلو برق، تجهیزات صنعتی، سیستم‌های الکترونیکی و برخی کابین‌های آسانسور است. فن‌های موجود در این دسته از نوع AC هستند و با تغذیه 230VAC کار می‌کنند. مجموعه فعلی آوا الکتریک شامل 10 مدل با ابعاد، ضخامت، توان و نوع یاتاقان متفاوت است؛ بنابراین برای جایگزینی یک فن قدیمی، فقط اندازه ظاهری یا ولتاژ کافی نیست و باید مشخصات مکانیکی و الکتریکی مدل قبلی نیز مقایسه شوند.

فن کامنولت چیست؟

Commonwealth Industrial Corporation تولیدکننده فن‌های خنک‌کننده AC و DC است. فن‌های AC این برند عمدتا به صورت Axial طراحی می‌شوند؛ یعنی هوا در راستای محور چرخش پروانه وارد و خارج می‌شود. این ساختار برای تهویه محفظه‌ها و جابه‌جایی حجم مناسبی از هوا در فضای محدود کاربرد دارد.

در فن محوری، انتخاب صحیح اندازه قاب و محل نصب اهمیت زیادی دارد. حتی دو فن با ابعاد اسمی مشابه ممکن است از نظر ضخامت، فاصله پیچ‌ها، توان، سرعت و نوع Bearing متفاوت باشند.

مدل‌های موجود فن کامنولت

فن بوشی کامنولت

پنج مدل از فن‌های موجود در فایل با یاتاقان بوشی ثبت شده‌اند. این گروه ابعاد 80×80×25، 90×90×25، 110×110×25، 120×120×25 و 120×120×38mm را پوشش می‌دهد.

Sleeve Bearing یا یاتاقان بوشی ساختار ساده‌تری دارد و در بسیاری از کاربردهای عمومی تهویه استفاده می‌شود. شرایط نصب، دمای کاری و وضعیت قرارگیری فن می‌تواند روی عمر آن اثر بگذارد.

هنگام جایگزینی یک مدل بوشی بهتر است فقط اندازه قاب بررسی نشود. عمق بدنه نیز مهم است؛ برای مثال دو فن 120mm موجود دارای ضخامت‌های 25 و 38mm هستند.

فن بلبرینگی کامنولت

پنج مدل دیگر مجموعه به صورت بلبرینگی ثبت شده‌اند. Ball Bearing معمولا برای کاربردهایی که دوام مکانیکی و کارکرد پیوسته اهمیت بیشتری دارد قابل بررسی است.

مدل‌های بلبرینگی موجود از 120×120×38mm شروع می‌شوند و تا فن‌های بزرگ‌تر 150 و 200mm ادامه دارند. یک مدل گرد نیز در همین گروه ثبت شده است.

بزرگ‌تر بودن فن به معنی بهتر بودن آن برای هر پروژه نیست. مقدار هوادهی مورد نیاز، فضای نصب و مقاومت مسیر خروج هوا باید در انتخاب نقش داشته باشند.

تفاوت فن بوشی و بلبرینگی

نوع Bearing تنها یکی از معیارهای انتخاب است. اگر فن قبلی مشخصات معینی از نظر Airflow، Static Pressure و Noise داشته، این پارامترها نیز باید در جایگزینی بررسی شوند.

فن 120×120 کامنولت

سایز 120mm پرتنوع‌ترین بخش این مجموعه است. سه مدل 120×120 در فایل وجود دارند: یک فن بوشی 25mm، یک فن بوشی 38mm و یک مدل بلبرینگی 38mm.

FTC-120-230-6 با ضخامت 25mm، توان 20.7W و جریان 0.09A ثبت شده است. FTC-120-230-1 با ضخامت 38mm توان 21W و جریان 0.12A دارد.

FTC-120-230-7 نیز 120×120×38mm است، اما یاتاقان بلبرینگی، توان 23W و جریان 0.14A دارد. بنابراین حتی در یک اندازه یکسان، مشخصات الکتریکی و مکانیکی متفاوت هستند.

فن کامنولت برای کابین آسانسور

مدل FTC-120-230-1 در فایل آوا الکتریک به عنوان فن کابین آسانسور ثبت شده است. برای این کاربرد، علاوه بر هوادهی، صدای فن و لرزش انتقال‌یافته به سقف کابین نیز اهمیت دارد.

اگر فن جایگزین مدل قبلی می‌شود، ابعاد برش، ضخامت فن، فاصله پیچ‌ها، مسیر دریچه و فضای آزاد اطراف پره باید اندازه‌گیری شوند.

بخشی از صدایی که در کابین شنیده می‌شود ممکن است ناشی از لرزش قاب، توری یا بدنه سقف باشد؛ بنابراین تعویض فن همیشه تنها راه رفع صدای سیستم تهویه نیست.

فن‌های 80، 90 و 110 میلی‌متری

مدل‌های FTC-80-230-3، FTC-90-230-5 و FTC-110-230-4 از نظر فایل مشخصات الکتریکی مشابهی دارند: تغذیه 230VAC، توان 18.4W و جریان 0.08A.

تفاوت اصلی این سه مدل در ابعاد قاب است. هنگام جایگزینی باید فاصله پیچ‌ها و فضای Cut-out نیز کنترل شود و نباید تنها با توجه به توان یکسان، آنها را قابل جایگزینی دانست.

فن‌های بزرگ 150 و 200 میلی‌متری

برای نیاز به گردش هوای بیشتر، مدل‌های بزرگ‌تر در مجموعه وجود دارند. FTC-150-230-10 با ابعاد 150×150×50mm و FTC-200-230-8 با ابعاد 200×200×60mm هر دو بلبرینگی هستند.

توان مدل 150mm برابر 42W و مدل 200mm برابر 60W در فایل ثبت شده است. جریان نیز به ترتیب 0.23A و 0.4A است.

افزایش اندازه و توان الکتریکی به تنهایی معیار ظرفیت واقعی خنک‌کاری نیست. برای انتخاب مهندسی باید Airflow و Static Pressure منحنی فن نیز در صورت دسترسی به دیتاشیت همان مدل بررسی شوند.

فن گرد کامنولت

در فایل یک مدل گرد با کد FTC-60-230-2 وجود دارد که با تغذیه 230VAC، یاتاقان بلبرینگی، توان 80W و جریان 0.45A ثبت شده است.

برای فن‌های گرد، فقط قطر ظاهری کافی نیست و قطر Cut-out، عمق، محل پیچ یا فلنج و فضای مورد نیاز برای پروانه باید با فن قبلی مقایسه شود.

ولتاژ 230VAC

تمام 10 مدل کامنولت موجود در فایل با ولتاژ نامی 230VAC ثبت شده‌اند. این گروه برای استفاده مستقیم در مدار AC مناسب است و با فن‌های 12VDC یا 24VDC قابل جایگزینی الکتریکی نیست.

Commonwealth در سبد AC خود خانواده‌هایی برای 110/120VAC، 220/240VAC و ولتاژهای دیگر نیز دارد، اما مشخصات ولتاژی هر مدل باید از روی لیبل یا دیتاشیت همان فن تایید شود.

سرعت چرخش فن

در فایل برای بعضی مدل‌ها سرعت ثبت شده است. برای نمونه فن‌های 120×120×38 در محدوده حدود 2400 تا 2500RPM و فن 200mm حدود 2600 تا 2700RPM ثبت شده‌اند.

سرعت بیشتر لزوما به معنی انتخاب بهتر نیست. طراحی پره، سطح مقطع، فشار استاتیکی و میزان صدای ایجادشده نیز روی عملکرد نهایی اثر دارند.

هوادهی و فشار استاتیکی

برای انتخاب فن خنک‌کننده بهتر است به Airflow و Static Pressure توجه شود. Airflow مقدار هوای جابه‌جا شده در شرایط مشخص را نشان می‌دهد و Static Pressure توان فن برای غلبه بر مقاومت مسیر هوا را بیان می‌کند.

اگر فن پشت فیلتر، توری متراکم یا در مسیر باریک نصب می‌شود، فشار استاتیکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. دو فن هم‌اندازه ممکن است در هوای آزاد عملکرد مشابهی داشته باشند اما در پشت فیلتر رفتار متفاوتی نشان دهند.

چون برای کدهای داخلی FTC فایل، دیتاشیت رسمی دقیق مدل به مدل شناسایی نشده است، مقدار Airflow یا Pressure بدون مدرک رسمی به این مدل‌ها نسبت داده نشده است.

راهنمای انتخاب فن کامنولت

نکات نصب و جایگزینی فن

قبل از تعویض فن، برق دستگاه قطع شود و مشخصات روی لیبل فن قبلی ثبت شوند. ولتاژ، فرکانس، جریان و جهت جریان هوا از مهم‌ترین موارد هستند.

جهت جریان هوا معمولا با فلش روی بدنه فن مشخص می‌شود. نصب برعکس می‌تواند مسیر تهویه طراحی‌شده دستگاه را تغییر دهد.

توری محافظ، فیلتر، فاصله از دیواره و مسیر خروج هوا نیز باید بررسی شوند. نزدیک بودن مانع به ورودی یا خروجی فن می‌تواند دبی واقعی را کاهش دهد و نویز ایجاد کند.

در تعویض یک فن بوشی با بلبرینگی یا برعکس، فقط یکسان بودن ابعاد کافی نیست؛ جریان، توان، دور موتور، هوادهی و نوع اتصال نیز باید مقایسه شوند.

قیمت فن کامنولت

قیمت فن کامنولت با توجه به ابعاد، نوع یاتاقان، توان و ساختار فن متفاوت است. مدل کوچک 80mm، فن 120×120×38 بلبرینگی، فن 200mm و مدل گرد از نظر ساختار و قیمت یکسان نیستند. برای استعلام دقیق بهتر است کد محصول و ابعاد کامل مانند FTC-120-230-7 یا FTC-200-230-8 اعلام شود.

سوالات متداول فن کامنولت

راهنمای خرید و قیمت فن کامنولت