شستی طرح فانال

شستی طرح فانال سری LA یکی از کامل‌ترین گروه‌های تجهیزات فرمان موجود برای نصب روی تابلو برق و پنل ماشین آلات است. در این خانواده علاوه بر شستی‌های فشاری معمولی، مدل‌های قفل شو، شستی دوبل، سلکتورهای ماندگار و فنربرگشت، کلیدهای سوئیچ دار، شستی قارچی، کنتاکت کمکی و مجموعه چراغ نیز وجود دارد. محصولات این دسته با عنوان «طرح فانال» عرضه می‌شوند و استفاده از این نام به فرم و ساختار رایج این نوع تجهیزات فرمان اشاره دارد. بنابراین نباید صرف شباهت ظاهری یا نام سری، محصول را ساخت شرکت اصلی FANAL در نظر گرفت.

شستی طرح فانال چیست؟

شستی یا Push Button برای ارسال فرمان دستی به مدار کنترل استفاده می‌شود. اپراتور با فشردن شستی، چرخاندن سلکتور یا استفاده از کلید، وضعیت کنتاکت‌ها را تغییر می‌دهد. این فرمان می‌تواند به کنتاکتور، رله، PLC یا سایر تجهیزات کنترلی ارسال شود.

خانواده طرح فانال موجود در این دسته بر پایه سری LA و ساختار D8 شکل گرفته است. قطر نصب مدل‌های موجود 22mm است و تنوع بالای هد، کنتاکت و چراغ باعث شده این خانواده برای بسیاری از مدارهای فرمان عمومی مناسب باشد.

انواع شستی و کلید فرمان طرح فانال

شستی استارت و استوپ طرح فانال LA167-D8

شستی‌های استاندارد LA167-D8-11 در رنگ‌های سبز، زرد، سفید، آبی، مشکی و قرمز در این گروه قرار دارند. مدل‌های موجود دارای یک کنتاکت باز و یک کنتاکت بسته هستند که با عبارت 1NO+1NC شناخته می‌شود.

این ترکیب در مقایسه با شستی‌هایی که فقط یک NO یا یک NC دارند، انعطاف بیشتری در طراحی مدار ایجاد می‌کند. طراح می‌تواند بسته به نیاز از کنتاکت باز، بسته یا هر دو استفاده کند. رنگ هد باید مطابق وظیفه تعریف شده برای مدار انتخاب شود و فقط بر اساس نام استارت یا استوپ تصمیم گیری نشود.

شستی قفل شو طرح فانال

مدل LA167-D8-11T ساختاری قفل شو دارد. برخلاف شستی لحظه‌ای که پس از برداشتن دست به حالت اولیه بازمی‌گردد، شستی قفل شو می‌تواند وضعیت مکانیکی خود را پس از فشار حفظ کند.

در مجموعه موجود، مدل‌های سبز و قرمز این ساختار دیده می‌شوند و هر دو دارای 1NO+1NC هستند. قبل از استفاده باید منطق مدار بررسی شود، زیرا عملکرد قفل شو با عملکرد یک شستی استارت یا استوپ لحظه‌ای تفاوت دارد.

شستی دوبل طرح فانال

مدل LA167-D8-11R/G یک شستی دوبل سبز و قرمز است که دو فرمان را در یک مجموعه قرار می‌دهد. این مدل با آرایش 1NO+1NC عرضه شده و برای کاربردهایی مانند فرمان‌های مرتبط Start و Stop قابل بررسی است. مزیت اصلی شستی دوبل کاهش فضای مورد نیاز روی پنل و قرار گرفتن دو فرمان مرتبط در یک موقعیت است.

کلید فرمان یک طرفه و دو طرفه

سلکتورها یا کلیدهای فرمان چرخشی زمانی استفاده می‌شوند که اپراتور باید بین چند وضعیت کاری انتخاب انجام دهد. مدل LA167-D8-11X/2 یک کلید فرمان یک طرفه با 1NO+1NC است. در مقابل LA167-D8-20X/3 برای انتخاب دو طرفه در نظر گرفته شده و دارای 2NO است.

برای کاربردهایی مانند انتخاب Manual/Auto، Forward/Reverse یا انتخاب دو وضعیت کاری می‌توان از سلکتور استفاده کرد، اما تعداد وضعیت مکانیکی و منطق کنتاکت باید با مدار تطبیق داده شود.

کلید فرمان استارتی یا فنربرگشت

مدل‌های LA167-D8-11X/22 و LA167-D8-20X/33 در گروه کلیدهای فرمان استارتی قرار می‌گیرند. منظور از استارتی در این کاربرد، مکانیزم Spring Return یا برگشت خودکار است. دسته پس از رها شدن به موقعیت اولیه بازمی‌گردد.

این ویژگی در مدارهایی مانند Jog یا ارسال فرمان لحظه‌ای اهمیت دارد. در مقابل، یک سلکتور ماندگار پس از رها شدن در وضعیت انتخاب شده باقی می‌ماند. این دو ساختار نباید بدون بررسی مدار جایگزین یکدیگر شوند.

کلید فرمان سوئیچ دار طرح فانال

در کاربردهایی که تغییر وضعیت مدار باید محدود باشد، کلید فرمان سوئیچ دار گزینه مناسبی است. در خانواده طرح فانال، نمونه‌های یک طرفه و دو طرفه با مکانیزم ماندگار و فنربرگشت وجود دارند.

مدل‌های LA167-D8-11Y/2 و LA167-D8-20Y/3 در گروه سوئیچ دار استاندارد قرار می‌گیرند. همچنین LA-K2-SR-11 و LA-K3-SR-20 به عنوان مدل‌های سوئیچ دار استارتی یا فنربرگشت در این دسته ثبت شده‌اند. آرایش کنتاکت بسته به مدل 1NO+1NC یا 2NO است.

شستی قارچی طرح فانال

شستی قارچی سطح بزرگ‌تری نسبت به شستی معمولی دارد و برای فرمان‌هایی که دسترسی سریع‌تر یا سطح فشار بزرگ‌تر نیاز دارند استفاده می‌شود. مدل LA167-D8-11M-R نمونه قارچی ساده قرمز این خانواده است و دارای 1NO+1NC است.

مدل LA167-D8-11ZS نیز شستی قارچی قفل شو قرمز با 1NO+1NC است. استفاده از یک شستی قارچی قرمز به تنهایی به معنی مناسب بودن آن برای مدار ایمنی یا Emergency Stop نیست. ساختار مدار ایمنی، نحوه بازنشانی، نوع کنتاکت و استاندارد ماشین باید جداگانه بررسی شوند.

مدل‌های چراغ دار 24VDC و 220VAC

یکی از تفاوت‌های مهم سری طرح فانال نسبت به خانواده طرح تله موجود در این مجموعه، تنوع بالای مدل‌های چراغ دار است. بسیاری از شستی‌ها و کلیدهای فرمان این گروه در نسخه چراغ دار با دو ولتاژ 24VDC و 220VAC ارائه شده‌اند.

نسخه‌های 24VDC برای تابلوهایی مناسب هستند که مدار فرمان DC با ولتاژ پایین دارند. مدل‌های 220VAC نیز برای مدارهایی طراحی شده‌اند که ولتاژ چراغ آنها 220VAC است. ولتاژ چراغ نباید با ولتاژ کنتاکت فرمان اشتباه گرفته شود.

شستی‌های سبز، زرد، سفید، آبی و قرمز، مدل‌های قفل شو، شستی دوبل و تعدادی از سلکتورها در نسخه‌های چراغ دار این خانواده وجود دارند. هنگام سفارش باید پسوند ولتاژ در کد محصول دقیق بررسی شود.

امکان تبدیل برخی مدل‌ها به شستی چراغ دار

در ساختار محصولات موجود، تعدادی از شستی‌های پایه به صورت قابل چراغ دار شدن تعریف شده‌اند. چراغ‌های مجزا نیز در رنگ‌های سبز، زرد، سفید، آبی و قرمز برای 24VDC و 220VAC وجود دارند. بنابراین هنگام تعمیر یا تکمیل یک مجموعه باید رنگ چراغ، ولتاژ و سازگاری مکانیکی آن با بدنه شستی بررسی شود.

کنتاکت‌های شستی طرح فانال

سه آرایش اصلی کنتاکت در تجهیزات جانبی این دسته وجود دارد. مدل LA167-D8-3 دارای 2NO، مدل LA167-D8-5 دارای 1NO+1NC و مدل LA167-D8-4 دارای 2NC است.

NO به کنتاکتی گفته می‌شود که در حالت عادی باز است و NC در حالت عادی بسته است. تعداد و نوع کنتاکت مورد نیاز باید از روی نقشه مدار انتخاب شود. برای نمونه یک کاربرد ممکن است به یک کنتاکت برای فرمان و کنتاکت دیگر برای سیگنال به PLC نیاز داشته باشد.

جدول مدل‌های مهم شستی طرح فانال

قطر نصب 22mm

تجهیزات اصلی موجود در این خانواده با قطر نصب اسمی 22mm تعریف شده‌اند. این اندازه یکی از ابعاد متداول تجهیزات فرمان تابلویی است. هنگام جایگزینی یک قطعه قدیمی علاوه بر قطر سوراخ باید قطر خارجی هد، عمق پشت پنل، فضای مورد نیاز برای کنتاکت و فاصله میان تجهیزات کنترل شود.

تفاوت مدل بدون چراغ، قابل چراغ دار شدن و چراغ دار

در این دسته سه وضعیت باید از یکدیگر تفکیک شوند. برخی تجهیزات مانند تعدادی از سلکتورها بدون چراغ هستند. تعدادی از شستی‌های پایه قابلیت اضافه شدن چراغ را دارند و گروه دیگری نیز به صورت کامل با چراغ 24VDC یا 220VAC تعریف شده‌اند.

این تفاوت در زمان سفارش اهمیت زیادی دارد. اگر وجود نمایش نوری برای اپراتور ضروری است، باید کد چراغ دار یا مجموعه سازگار با چراغ انتخاب شود. رنگ و ولتاژ چراغ نیز باید در کنار رنگ هد مشخص شود.

راهنمای انتخاب شستی طرح فانال

نکات نصب و سیم بندی

قبل از نصب باید نوع کنتاکت هر مدل مشخص شود. وجود 1NO+1NC به معنی آن نیست که هر دو کنتاکت باید در مدار استفاده شوند. سیم بندی باید بر اساس نقشه کنترل و منطق مورد نیاز انجام شود.

در مدل چراغ دار، مدار چراغ نیز باید از بخش کنتاکت فرمان تفکیک شود. برای نمونه چراغ 24VDC نباید به 220VAC متصل شود. هنگام تعویض چراغ یا تکمیل یک شستی قابل چراغ دار شدن، ولتاژ و رنگ قطعه باید بررسی شوند.

برای نصب روی درب تابلو نیز فضای پشت پنل اهمیت دارد. کنتاکت‌ها، سیم‌ها و متعلقات نباید با تجهیزات مجاور یا بدنه تابلو تداخل داشته باشند. درب تابلو باید بدون اعمال کشش به سیم‌ها باز و بسته شود.

تفاوت شستی طرح فانال با محصول اصلی FANAL

در نام‌گذاری این دسته عبارت «طرح فانال» اهمیت دارد. این محصولات بر اساس فرم رایج تجهیزات فرمان فانال معرفی شده‌اند، اما کدهای LA167-D8 موجود در این فهرست به عنوان محصولات طرح فانال عرضه می‌شوند و نباید بدون مدرک سازنده به برند اصلی FANAL نسبت داده شوند.

اگر قرار است یک شستی FANAL قدیمی با این محصولات جایگزین شود، صرف شباهت ظاهری کافی نیست. قطر نصب، ابعاد هد، تعداد کنتاکت، نوع عملکرد، ولتاژ چراغ و فضای پشت تابلو باید بررسی شوند.

قیمت شستی طرح فانال

قیمت شستی طرح فانال با توجه به نوع هد، مکانیزم فرمان، تعداد کنتاکت و وجود چراغ متفاوت است. مدل ساده، قفل شو، دوبل، سلکتور، سوئیچ دار و قارچی ساختار یکسانی ندارند. نسخه‌های چراغ دار نیز بسته به ولتاژ 24VDC یا 220VAC و تجهیزات مورد استفاده باید با کد کامل استعلام شوند.

سوالات متداول شستی طرح فانال

راهنمای خرید و قیمت شستی طرح فانال