ترمینال

ترمینال یکی از پرکاربردترین تجهیزات در تابلو برق، سیستم‌های کنترل، ماشین‌آلات و تجهیزات توزیع انرژی است. این قطعه برای اتصال دو یا چند هادی، انتقال پتانسیل، توزیع برق و ایجاد نقاط قابل دسترس برای سیم‌کشی استفاده می‌شود. در منابع فنی، محصولاتی مانند Terminal Block، DIN Rail Terminal Block، Feed-through Terminal Block و Distribution Block در این گروه قرار می‌گیرند.

بخش بزرگی از ترمینال‌های صنعتی روی ریل DIN نصب می‌شوند و امکان ایجاد یک ردیف منظم از نقاط اتصال را فراهم می‌کنند. Phoenix Contact ترمینال‌های ریلی را یکی از اجزای اصلی سیم‌کشی ایمن و منظم تابلو کنترل معرفی می‌کند و خانواده‌های مختلفی برای اتصال عبوری، چندهادی، چندطبقه، فیوزخور، قطع‌شونده و ارت ارائه می‌دهد.

برای خرید ترمینال تنها توجه به ظاهر یا رنگ محصول کافی نیست. سطح مقطع هادی، نوع سیم، جریان و ولتاژ مدار، روش اتصال، تعداد ورودی و خروجی، نوع ریل و تجهیزات جانبی باید بررسی شوند. مشخصات نهایی نیز باید از دیتاشیت همان کد محصول استخراج شود.

ترمینال چیست و چه کاربردی دارد؟

ترمینال برق یک نقطه اتصال استاندارد برای یک یا چند هادی ایجاد می‌کند. در بسیاری از مدل‌های تابلویی، ترمینال روی ریل DIN نصب می‌شود و سیم‌ها از دو طرف یا از بالا وارد آن می‌شوند.

یکی از مهم‌ترین کاربردهای ترمینال ایجاد اتصال میان سیم‌های داخل تابلو و کابل‌های ورودی یا خروجی است. به‌جای اتصال مستقیم سیم‌های متعدد به تجهیزات، می‌توان سیم‌کشی را ابتدا روی یک ردیف ترمینال سازمان‌دهی کرد.

این ساختار در زمان نصب، عیب‌یابی و تعمیرات مزیت زیادی دارد. هر مدار می‌تواند شماره‌گذاری شود و تکنسین بدون باز کردن سیم‌کشی بخش‌های دیگر به نقطه مورد نظر دسترسی داشته باشد.

ترمینال‌ها همچنین برای توزیع پتانسیل، مدار ارت، اتصال سنسورها، سیگنال‌ها و تغذیه تجهیزات استفاده می‌شوند. مدل‌های ویژه برای فیوز، دیود، ترانس جریان و تست نیز وجود دارند. Phoenix Contact این کاربردها را در خانواده‌های مختلف Terminal Block خود پوشش می‌دهد.

انواع ترمینال برق

انواع ترمینال را می‌توان براساس کاربرد و فناوری اتصال دسته‌بندی کرد. ترمینال عبوری، ارت، فیوزخور، چندطبقه، چندورودی، توزیع، قطع‌شونده و قدرت از رایج‌ترین گروه‌ها هستند.

ترمینال عبوری

ترمینال عبوری یا Feed-through Terminal Block یکی از ساده‌ترین و پرکاربردترین مدل‌ها است. این ترمینال معمولاً یک هادی را از یک سمت دریافت می‌کند و همان پتانسیل را در سمت دیگر در اختیار هادی دوم قرار می‌دهد.

این مدل برای ادامه مسیر سیم‌کشی، اتصال کابل‌های ورودی به مدار داخلی و ایجاد نقاط مرزی تابلو استفاده می‌شود. Phoenix Contact و Weidmüller هر دو خانواده‌های گسترده‌ای از Feed-through Terminal Block ارائه می‌کنند.

ترمینال عبوری می‌تواند پیچی، فنری، PUSH IN یا دارای فناوری‌های اتصال دیگر باشد. انتخاب فناوری باید براساس نوع سیم و نیاز پروژه انجام شود.

ترمینال ارت

ترمینال ارت یا PE Terminal Block برای اتصال هادی حفاظتی استفاده می‌شود. این محصول معمولاً به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که اتصال الکتریکی مشخصی با ریل فلزی برقرار کند.

Phoenix Contact در ترمینال‌های PE، اتصال کم‌مقاومت به ریل DIN را برای ایجاد پتانسیل زمین تعریف می‌کند. رنگ سبز/زرد نیز برای شناسایی این گروه به کار می‌رود.

Weidmüller نیز در سری A مدل‌های PE با فناوری PUSH IN ارائه می‌کند. برای نمونه A2C 1.5 PE یک ترمینال سبز/زرد مخصوص هادی حفاظتی است.

ترمینال ارت نباید با ترمینال عبوری معمولی جایگزین شود. ساختار اتصال به ریل و مشخصات ایمنی محصول اهمیت دارد.

ترمینال چندطبقه

ترمینال چندطبقه یا Multi-level Terminal Block چند نقطه اتصال را در ارتفاع‌های مختلف روی عرض محدودی از ریل قرار می‌دهد. این ساختار برای تابلوهایی که محدودیت فضا دارند مفید است.

Phoenix Contact ترمینال‌های دوطبقه و چندطبقه را برای سیم‌کشی فشرده ارائه می‌کند. این محصولات امکان اتصال چند مسیر مستقل در فضای کمتر را فراهم می‌کنند.

در انتخاب این مدل باید به دسترسی به هر طبقه، شماره‌گذاری و امکان نصب جامپر توجه شود. مدارهای مختلف نباید بدون بررسی ساختار داخلی ترمینال با یکدیگر مشترک شوند.

ترمینال چندورودی و چندخروجی

در برخی مدارها لازم است یک پتانسیل به چند سیم منتقل شود. برای این کاربرد می‌توان از ترمینال‌های Multi-conductor یا مدل‌های توزیع استفاده کرد.

Phoenix Contact ترمینال‌های چندهادی را برای اتصال بیش از دو هادی در یک ترمینال عرضه می‌کند. این ساختار می‌تواند در توزیع سیگنال یا تغذیه کاربرد داشته باشد.

تعداد ورودی و خروجی در هر مدل متفاوت است. بنابراین قبل از سفارش باید دیاگرام داخلی ترمینال بررسی شود.

ترمینال فیوزخور

ترمینال فیوزخور یا Fuse Terminal Block یک نقطه اتصال همراه با محل نصب فیوز ایجاد می‌کند. این نوع محصول برای حفاظت یک مسیر مشخص در همان ردیف ترمینال کاربرد دارد.

Phoenix Contact و Weidmüller هر دو Fuse Terminal Block را در مجموعه محصولات صنعتی خود ارائه می‌کنند.

نوع و ابعاد فیوز باید دقیقاً با ترمینال سازگار باشد. جریان و ولتاژ مجاز نیز باید از دیتاشیت همان مدل بررسی شوند.

ترمینال قطع‌شونده و تست

ترمینال قطع‌شونده یا Disconnect Terminal Block امکان جدا کردن مسیر الکتریکی بدون باز کردن سیم را فراهم می‌کند. این ویژگی برای تست، عیب‌یابی و اندازه‌گیری بسیار کاربردی است.

Weidmüller مدل‌های Test Disconnect را در خانواده PUSH IN عرضه می‌کند. برای نمونه، محصولات A-Series دارای نقاط تست و مکانیزم قطع داخلی هستند.

این گروه در مدارهای سیگنال، ابزار دقیق و برخی مدارهای اندازه‌گیری کاربرد زیادی دارد. نحوه استفاده باید مطابق مدار و دستورالعمل سازنده باشد.

ترمینال توزیع

ترمینال توزیع یا Distribution Block برای تقسیم یک ورودی به چند خروجی استفاده می‌شود. این محصول در توزیع تغذیه و پتانسیل داخل تابلو کاربرد دارد.

Phoenix Contact خانواده PTFIX را در سطح مقطع‌ها، تعداد اتصال و روش‌های نصب مختلف عرضه می‌کند. این محصولات می‌توانند روی ریل NS 35 یا NS 15 یا مستقیماً روی صفحه نصب شوند.

در برخی مدل‌ها سطح مقطع ورودی از خروجی‌ها بزرگ‌تر است. این ساختار برای ورود یک تغذیه اصلی و تقسیم آن به چند شاخه مناسب است.

ترمینال قدرت

ترمینال قدرت یا High-current Terminal Block برای هادی‌های با سطح مقطع و جریان بالاتر طراحی می‌شود. این مدل در ورودی تابلو، توزیع قدرت و اتصال کابل‌های بزرگ کاربرد دارد.

Phoenix Contact ترمینال High-current را به‌عنوان یک گروه مستقل در مجموعه Terminal Block خود ارائه می‌کند.

Weidmüller نیز در خانواده Klippon Connect محصولاتی برای Power Feed-in و Power Distribution عرضه می‌کند.

محدوده جریان و سطح مقطع در این محصولات باید برای همان مدل بررسی شود. استفاده از اصطلاح «ترمینال قدرت» به‌تنهایی برای انتخاب کافی نیست.

انواع اتصال ترمینال

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها در مشخصات ترمینال، فناوری اتصال سیم است. اتصال پیچی، فنری، PUSH IN و فناوری‌های جدیدتر مانند Push-X و SNAP IN از نمونه‌های موجود هستند.

ترمینال پیچی

ترمینال پیچی یا Screw Terminal Block از پیچ برای ایجاد نیروی اتصال روی هادی استفاده می‌کند. این فناوری سال‌ها در تابلوهای برق و سیستم‌های صنعتی استفاده شده است.

Weidmüller در سری W از فناوری Clamping Yoke استفاده می‌کند. این شرکت محصولات پیچی را برای کاربردهای مختلف از مدار فرمان تا توزیع ارائه می‌دهد.

Phoenix Contact نیز ترمینال‌های Screw Connection دارد. برای نمونه، برخی ترمینال‌های سری US با اتصال پیچی روی NS 35 نصب می‌شوند.

در این نوع اتصال باید گشتاور پیچ مطابق دیتاشیت رعایت شود. سفت کردن بیش از حد یا کمتر از مقدار مناسب می‌تواند روی کیفیت اتصال اثر بگذارد.

ترمینال PUSH IN

در فناوری PUSH IN هادی آماده‌شده مستقیماً داخل نقطه اتصال وارد می‌شود. این روش می‌تواند زمان سیم‌کشی را نسبت به روش‌های سنتی کاهش دهد.

Weidmüller اعلام می‌کند هادی‌های Solid و هادی‌های دارای Ferrule می‌توانند مستقیماً در اتصال PUSH IN وارد شوند. این شرکت سری A را برای این فناوری ارائه می‌کند.

Phoenix Contact نیز سری PT را با Push-in Connection عرضه می‌کند. برای نمونه PT 6 یک ترمینال عبوری با سطح مقطع نامی 6mm² است، اما محدوده دقیق هادی و جریان باید برای همان کد محصول بررسی شود.

WAGO نیز در خانواده TOPJOB S از فناوری Push-in CAGE CLAMP استفاده می‌کند.

ترمینال فنری

ترمینال فنری از نیروی یک فنر برای نگه داشتن هادی استفاده می‌کند. این فناوری در محیط‌هایی که لرزش وجود دارد مزیت مهمی دارد.

WAGO فناوری CAGE CLAMP و Push-in CAGE CLAMP را در بسیاری از ترمینال‌های ریلی خود استفاده می‌کند و آن را اتصال مقاوم در برابر لرزش و بدون نیاز به نگهداری معرفی می‌کند.

Phoenix Contact نیز در خانواده ST از Spring-cage Connection استفاده می‌کند. برای نمونه ST 1,5-QUATTRO یکی از ترمینال‌های چنداتصاله این خانواده است.

فناوری Push-X و SNAP IN

سازندگان جدیدتر، فناوری‌های اتصال سریع‌تری نیز ارائه کرده‌اند. Phoenix Contact خانواده Push-X را برای ورود هادی با نیروی بسیار کم و بدون ابزار توسعه داده است.

Weidmüller نیز فناوری SNAP IN را در کنار PUSH IN، Tension Spring و Screw Connection ارائه می‌کند.

این فناوری‌ها متعلق به خانواده‌های خاص سازنده هستند. انتخاب آن‌ها باید براساس موجودی، استاندارد پروژه و نوع سیم‌کشی انجام شود.

سری‌ها و خانواده‌های رایج ترمینال

«ترمینال» یک دسته عمومی است و هر برند خانواده‌های اختصاصی خود را دارد. آشنایی با این نام‌ها هنگام خرید و جایگزینی تجهیزات مفید است.

Phoenix Contact سیستم CLIPLINE complete را با فناوری‌های اتصال مختلف ارائه می‌کند. در این مجموعه خانواده‌هایی مانند PT برای Push-in، UT و US برای اتصال پیچی، ST برای Spring-cage و XT برای Push-X دیده می‌شوند.

Weidmüller در خانواده Klippon Connect سری A را با PUSH IN و سری W را با Screw Connection ارائه می‌کند. محصولات توزیع، فیوزخور، چندطبقه و قطع‌شونده نیز در همین مجموعه وجود دارند.

WAGO نیز خانواده TOPJOB S را برای ترمینال‌های ریلی ارائه می‌کند. این مجموعه شامل ترمینال‌های عبوری و مدل‌های عملکردی برای کاربردهای صنعتی و ساختمانی است.

هنگام جایگزینی یک کد خاص، بهتر است همان خانواده و مشخصات فنی بررسی شوند. مشابه بودن ظاهر دو ترمینال به معنی سازگاری کامل آن‌ها نیست.

مشخصات ترمینال که هنگام خرید باید بررسی شوند

یکی از مهم‌ترین پارامترها، سطح مقطع هادی است. هر ترمینال یک سطح مقطع نامی و یک محدوده قابل اتصال دارد.

برای نمونه، Weidmüller A2C 2.5 یک ترمینال PUSH IN با سطح مقطع نامی 2.5mm² است و سازنده برای همین مدل ولتاژ 800V و جریان 24A اعلام کرده است. این اعداد فقط مربوط به همان کد هستند و نباید به همه ترمینال‌های 2.5mm² تعمیم داده شوند.

Phoenix Contact نیز برای PT 6 سطح مقطع نامی 6mm² و مشخصات مخصوص همان مدل ارائه می‌کند.

نوع هادی نیز باید بررسی شود. سیم مفتولی، نیمه‌افشان، افشان و سیم دارای Ferrule ممکن است شرایط اتصال متفاوتی داشته باشند.

ولتاژ و جریان نامی پارامترهای بعدی هستند. این مقادیر به طراحی ترمینال، استاندارد آزمون و شرایط استفاده بستگی دارند.

عرض ترمینال نیز در طراحی تابلو اهمیت دارد. ترمینال باریک‌تر امکان نصب تعداد بیشتری نقطه اتصال روی یک ریل را فراهم می‌کند.

نوع ریل نصب نیز باید بررسی شود. بسیاری از ترمینال‌های صنعتی برای NS 35/7.5 و NS 35/15 یا ریل‌های معادل طراحی می‌شوند.

راهنمای انتخاب ترمینال

در راهنمای انتخاب ترمینال ابتدا باید مشخص شود ترمینال برای چه مداری استفاده خواهد شد. مدار قدرت، فرمان، سیگنال، ارت یا فیوز نیازهای متفاوتی دارند.

مرحله دوم بررسی سطح مقطع سیم است. سطح مقطع هادی باید در محدوده مجاز ترمینال قرار گیرد.

پس از آن جریان و ولتاژ مدار بررسی شوند. مشخصات الکتریکی ترمینال باید از مقدار مورد نیاز پروژه بالاتر یا متناسب با آن و مطابق استاندارد طراحی باشند.

نوع اتصال نیز اهمیت دارد. اگر سرعت سیم‌کشی اولویت دارد، PUSH IN یا فناوری‌های مشابه می‌توانند مناسب باشند. در پروژه‌هایی که ترمینال پیچی مشخص شده، باید مدل سازگار با همان استاندارد انتخاب شود.

تعداد نقاط اتصال و فضای ریل نیز بررسی شوند. در فضای محدود می‌توان از مدل‌های چندطبقه یا چندهادی استفاده کرد.

در پایان تجهیزات جانبی مانند جامپر، مارکر، درپوش و End Clamp باید بررسی شوند. بهتر است مجموعه ترمینال و متعلقات از یک سیستم سازگار انتخاب شوند.

نصب ترمینال روی ریل

بیشتر ترمینال‌های تابلویی روی ریل DIN قفل می‌شوند. روش دقیق نصب به پایه ترمینال و نوع ریل بستگی دارد.

پس از نصب اولین ترمینال، سایر ترمینال‌ها در کنار آن قرار می‌گیرند و یک Terminal Strip ایجاد می‌شود. در دو انتهای ردیف معمولاً از بست انتهایی استفاده می‌شود.

قبل از سیم‌کشی بهتر است ترمینال‌ها شماره‌گذاری شوند. این شماره‌ها باید با نقشه برق تابلو هماهنگ باشند.

در ترمینال پیچی، گشتاور پیچ باید مطابق دیتاشیت تنظیم شود. در ترمینال PUSH IN نیز طول لخت‌کردن سیم و شرایط استفاده از Ferrule باید طبق دستورالعمل محصول رعایت شوند.

سیم نباید با رشته‌های آسیب‌دیده یا سطح مقطع نامناسب وارد ترمینال شود. کیفیت آماده‌سازی هادی مستقیماً روی اتصال اثر دارد.

تجهیزات جانبی ترمینال

یکی از مهم‌ترین تجهیزات جانبی ترمینال جامپر یا Bridge است. جامپر برای مشترک کردن پتانسیل چند ترمینال استفاده می‌شود.

Phoenix Contact سیستم‌های استاندارد Bridging را برای Terminal Blockهای خود ارائه می‌کند. این شرکت جامپر، مارکر و تجهیزات تست را بخشی از سیستم CLIPLINE معرفی می‌کند.

بست انتهایی یا End Clamp نیز برای ثابت نگه داشتن ردیف ترمینال‌ها روی ریل استفاده می‌شود. بدون بست مناسب ممکن است مجموعه ترمینال روی ریل جابه‌جا شود.

مارکر ترمینال برای شماره‌گذاری و شناسایی نقاط اتصال استفاده می‌شود. این موضوع در تابلوهای بزرگ برای تعمیرات اهمیت زیادی دارد.

درپوش انتهایی، جداکننده، Test Plug، شینه اتصال و تجهیزات اندازه‌گیری نیز از متعلقات رایج هستند.

ریل DIN نیز یکی از اجزای مکمل ترمینال است. نوع ریل باید با پایه ترمینال سازگار باشد.

تفاوت ترمینال و ترمینال توزیع

ترمینال عبوری معمولاً یک نقطه اتصال میان دو هادی ایجاد می‌کند. در مقابل، ترمینال توزیع برای تقسیم یک ورودی به چند خروجی طراحی شده است.

در Distribution Block ممکن است ورودی سطح مقطع بزرگ‌تری از خروجی‌ها داشته باشد. Phoenix Contact در سری PTFIX چنین ساختارهایی را ارائه می‌کند.

ترمینال توزیع در مدارهای 24VDC، توزیع تغذیه و سیستم‌های قدرت کاربرد دارد، اما جریان و ولتاژ دقیق باید برای هر مدل بررسی شوند.

انتخاب میان Feed-through و Distribution Block به ساختار مدار بستگی دارد. نباید از چند جامپر تصادفی برای جایگزینی یک سیستم توزیع مهندسی‌شده استفاده کرد.

ترمینال مناسب تابلو برق صنعتی

در تابلو برق صنعتی معمولاً چند نوع ترمینال به‌صورت هم‌زمان استفاده می‌شود. ترمینال خاکستری می‌تواند برای مسیرهای عمومی، آبی برای برخی پتانسیل‌های تعریف‌شده و سبز/زرد برای PE استفاده شود، اما سیستم رنگ باید براساس استاندارد پروژه تعیین شود.

ترمینال‌های فرمان معمولاً برای سیم‌های با سطح مقطع پایین‌تر انتخاب می‌شوند. مدارهای قدرت به ترمینال‌هایی با سطح مقطع و جریان بالاتر نیاز دارند.

برای سنسورها و تجهیزات ابزار دقیق نیز مدل‌های چندطبقه یا Sensor/Actuator Terminal Block می‌توانند فضای تابلو را کاهش دهند. Phoenix Contact این محصولات را به‌عنوان یک دسته مجزا ارائه می‌کند.

در پروژه‌های حساس باید امکان تست، قطع مدار و شماره‌گذاری از ابتدا در طراحی دیده شود. انتخاب ترمینال فقط یک خرید جانبی نیست و بخشی از معماری سیم‌کشی تابلو محسوب می‌شود.

قیمت ترمینال به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت ترمینال به برند، سطح مقطع، فناوری اتصال، تعداد طبقات، نوع عملکرد و تجهیزات جانبی بستگی دارد. یک ترمینال عبوری ساده با ترمینال فیوزخور یا تست یکسان نیست.

مدل‌های PUSH IN، پیچی، فنری و فناوری‌های جدید ممکن است قیمت متفاوتی داشته باشند. جنس قطعات رسانا و مواد عایقی نیز در ساختار محصول اثر دارند.

تعداد خرید نیز مهم است. بسیاری از ترمینال‌های صنعتی در بسته‌های چندتایی عرضه می‌شوند.

در مقایسه قیمت ترمینال برق باید هزینه تجهیزات جانبی نیز در نظر گرفته شود. جامپر، بست انتهایی، مارکر و درپوش ممکن است جداگانه سفارش داده شوند.

بهتر است قبل از استعلام قیمت، کد محصول یا حداقل سطح مقطع، نوع اتصال، رنگ و تعداد مشخص شوند.

خرید و فروش ترمینال

برای خرید ترمینال ابتدا نوع مدار را مشخص کنید. سپس سطح مقطع هادی، جریان، ولتاژ و فناوری اتصال را بررسی کنید.

اگر ترمینال برای مدار ارت است، مدل PE مناسب انتخاب شود. برای مدارهای دارای حفاظت نیز مدل فیوزخور می‌تواند مورد نیاز باشد.

در مدارهای متراکم، ترمینال چندطبقه یا چندهادی می‌تواند فضای کمتری اشغال کند. برای توزیع یک پتانسیل نیز بهتر است Distribution Block مناسب بررسی شود.

هنگام فروش ترمینال درج اطلاعات کامل محصول اهمیت زیادی دارد. عنوان‌هایی مانند «ترمینال ریلی 2.5mm² PUSH IN» یا «ترمینال ارت 4mm²» اطلاعات بیشتری از عبارت عمومی «ترمینال برق» ارائه می‌دهند.

نام برند و کد فنی نیز در محصولات صنعتی اهمیت دارد. بسیاری از تجهیزات جانبی تنها با یک خانواده خاص سازگار هستند.

خرید ترمینال از آوا الکتریک

ترمینال یکی از تجهیزات کلیدی برای ایجاد سیم‌کشی منظم و قابل مدیریت در تابلو برق است. ترمینال‌های عبوری، ارت، فیوزخور، چندطبقه، توزیع و قطع‌شونده هرکدام برای کاربرد مشخصی طراحی شده‌اند.

برای خرید ترمینال باید سطح مقطع سیم، جریان و ولتاژ مدار، نوع ریل، فناوری اتصال و تعداد نقاط اتصال مشخص شوند. در پروژه‌های صنعتی بهتر است جامپر، بست انتهایی، مارکر و سایر تجهیزات جانبی نیز هم‌زمان بررسی شوند.

هنگام استعلام قیمت ترمینال بهتر است برند، کد فنی، سطح مقطع، رنگ، تعداد و نوع اتصال اعلام شود. این اطلاعات امکان مقایسه دقیق‌تر محصولات را فراهم می‌کند.

انتخاب ترمینال مناسب باید براساس مشخصات فنی واقعی محصول و نیاز مدار انجام شود. ظاهر مشابه یا عرض یکسان دو مدل، الزاماً به معنی عملکرد و مشخصات یکسان نیست.

برای راهنمای خرید و دریافت قیمت ترمینال با شماره 03191091031 تماس بگیرید.