سنسور و کنترلر رطوبت شیوا امواج

سنسور و کنترلر رطوبت شیوا امواج مجموعه‌ای از تجهیزات اندازه‌گیری و کنترل شرایط محیطی است که برای پایش رطوبت نسبی و صدور فرمان به تجهیزات افزایش یا کاهش رطوبت استفاده می‌شود. در سبد فعلی شیوا امواج، این کاربرد تنها به یک دستگاه محدود نیست؛ رطوبت‌سنج دیجیتال استاندارد، رطوبت‌سنج سری N، کنترل‌کننده هم‌زمان دما و رطوبت و سنسور سازگار با این تجهیزات در دسترس هستند. نکته مهم در دسته‌بندی این محصولات آن است که محصولی که شیوا امواج با نام «رطوبت‌سنج» عرضه می‌کند صرفاً یک نمایشگر ساده نیست و خروجی رله قابل تنظیم دارد؛ بنابراین در عمل نقش کنترلر رطوبت را نیز انجام می‌دهد. کاربر می‌تواند بسته به حالت تنظیم‌شده، خروجی را برای فرمان به رطوبت‌ساز یا تجهیزات رطوبت‌زدایی به کار بگیرد. در مقابل، سنسور به‌تنهایی بخش حسگر سیستم است و بدون کنترلر، وظیفه فرمان‌دهی به بار را بر عهده ندارد. هنگام خرید سنسور و کنترلر رطوبت شیوا امواج باید نوع کاربرد، محدوده رطوبت، نیاز به کنترل دما، ظرفیت خروجی رله، ابعاد دستگاه، محل نصب سنسور و شرایط محیطی بررسی شوند.

سنسور و کنترلر رطوبت شیوا امواج چه کاربردی دارد؟

هدف اصلی این تجهیزات اندازه‌گیری رطوبت نسبی هوا یا RH و نگه داشتن آن در محدوده تنظیم‌شده است. کنترلر مقدار دریافت‌شده از سنسور را با مقدارهای تنظیمی مقایسه می‌کند و بر اساس حالت کاری، رله خروجی را قطع یا وصل می‌کند.

برای مثال در حالت رطوبت‌زایی، می‌توان سیستم را به‌گونه‌ای تنظیم کرد که با کاهش رطوبت از حد تعیین‌شده، رله فعال شود و فرمان روشن شدن رطوبت‌ساز صادر شود. در حالت رطوبت‌زدایی نیز منطق عکس به کار می‌رود و با افزایش رطوبت، خروجی می‌تواند فن، سیستم تهویه یا تجهیز رطوبت‌گیر را فعال کند.

این عملکرد باعث می‌شود اصطلاح «رطوبت‌سنج شیوا امواج» با یک رطوبت‌سنج دستی یا نمایشگر ساده تفاوت داشته باشد. مدل‌های HMB-1RH و HMJN-1RH علاوه بر نمایش مقدار رطوبت، رله خروجی و تنظیم نقطه قطع و وصل دارند و به همین دلیل در دسته کنترلر رطوبت نیز قرار می‌گیرند.

محصولات سنسور و کنترلر رطوبت شیوا امواج

رطوبت سنج شیوا امواج HMB-1RH

رطوبت‌سنج مدل HMB-1RH با کد 18B1 برای اندازه‌گیری و کنترل رطوبت محیط طراحی شده است. محدوده اندازه‌گیری اعلام‌شده برای این مدل 0…100%RH است و یک سنسور AM2301 همراه دستگاه ارائه می‌شود.

این دستگاه دارای نمایشگر دیجیتال رطوبت، نشانگر خطای سنسور و نشانگر وضعیت رله است. نقطه قطع و وصل رله به‌صورت جداگانه قابل تنظیم است و کاربر می‌تواند عملکرد دستگاه را برای رطوبت‌زایی یا رطوبت‌زدایی انتخاب کند. امکان کالیبراسیون نیز برای تطبیق مقدار اندازه‌گیری‌شده با مرجع مورد نظر وجود دارد.

ولتاژ تغذیه این مدل 180–250VAC / 50–60Hz است و خروجی آن یک رله 5A است. تأخیر وصل در محدوده 1–60s و تأخیر قطع در محدوده 1–30s قابل تنظیم است.

ابعاد اعلام‌شده برای این دستگاه حدود 72×80×60mm است. درجه حفاظت بدنه نیز IP30 اعلام شده، بنابراین برای محیط‌هایی که احتمال پاشش مستقیم آب، شست‌وشو یا نفوذ زیاد رطوبت وجود دارد باید محل نصب کنترلر به‌درستی انتخاب شود.

رطوبت سنج سری N شیوا امواج HMJN-1RH

مدل HMJN-1RH با کد 18JN1 نسخه سری N رطوبت‌سنج شیوا امواج است. از نظر عملکرد اصلی، این مدل نیز برای نمایش و کنترل رطوبت محیط ساخته شده و محدوده اندازه‌گیری آن 0…100%RH اعلام شده است.

این دستگاه نیز یک سنسور AM2301 همراه خود دارد، از رطوبت‌زایی و رطوبت‌زدایی پشتیبانی می‌کند، قطع سنسور را تشخیص می‌دهد و امکان تنظیم جداگانه نقاط قطع و وصل رله و کالیبراسیون را فراهم می‌کند.

خروجی مدل سری N نیز یک رله 5A و تغذیه آن 180–250VAC / 50–60Hz است. تأخیر وصل 1–60s و تأخیر قطع 1–30s قابل تنظیم است.

تفاوت اصلی سری N و مدل استاندارد در فرم بدنه، ابعاد، ترمینال‌ها و ساختار نصب است. ابعاد مدل سری N حدود 36×90×65mm اعلام شده است. خود شیوا امواج نیز در پاسخ‌های فنی اشاره کرده که کارایی اصلی رطوبت‌سنج استاندارد و سری N مشابه است و تفاوت عمده آن‌ها در ساختار فیزیکی دستگاه قرار دارد.

کنترل کننده دما و رطوبت شیوا امواج THBN-100

اگر علاوه بر رطوبت، کنترل دمای محیط نیز مورد نیاز باشد، مدل THBN-100 با کد 15BN1 گزینه کامل‌تری است. این دستگاه دما و رطوبت را به‌طور هم‌زمان دریافت و نمایش می‌دهد و برای هر پارامتر یک مسیر کنترلی مستقل دارد.

محدوده اندازه‌گیری رطوبت این مدل 0…99.9%RH و محدوده دمای اعلام‌شده 0…99.9°C است. سنسور AM2301 همراه دستگاه ارائه می‌شود و همان حسگر اطلاعات دما و رطوبت محیط را در اختیار کنترلر قرار می‌دهد.

در بخش رطوبت می‌توان دستگاه را برای حالت رطوبت‌زایی (INC) یا رطوبت‌زدایی (DEC) تنظیم کرد. در بخش دما نیز حالت گرمایشی و سرمایشی قابل انتخاب است. نقاط قطع و وصل هر بخش به‌صورت مستقل تنظیم می‌شوند.

این مدل دارای دو رله خروجی 10A است؛ یکی برای بخش کنترل دما و دیگری برای کنترل رطوبت. تأخیر زمانی وصل و قطع رله‌ها نیز در محدوده 1–60s قابل تنظیم است.

شیوا امواج برای این مدل قابلیت کالیبراسیون، تشخیص قطع سنسور و افزایش طول سیم سنسور تا مقدار اعلام‌شده توسط سازنده را نیز ذکر کرده است. در اجرای واقعی، نوع کابل، مسیر عبور، نویز محیط و دستورالعمل سیم‌کشی باید رعایت شوند و برای افزایش طول سنسور بهتر است مشخصات همان نسخه محصول مبنا قرار گیرد.

سنسور رطوبت شیوا امواج sen-1

شیوا امواج سنسور سازگار با تجهیزات کنترل رطوبت خود را به‌صورت مستقل نیز عرضه می‌کند. مدل sen-1 برای استفاده با کنترل‌کننده دما و رطوبت و رطوبت‌سنج این برند معرفی شده است.

این قطعه را باید از کنترلر تفکیک کرد. سنسور وظیفه دریافت مقدار محیطی را بر عهده دارد، در حالی که نمایش، تنظیم حدود و تغییر وضعیت رله توسط دستگاه اصلی انجام می‌شود. بنابراین خرید سنسور به‌تنهایی جایگزین خرید رطوبت‌سنج یا کنترلر نخواهد بود.

وجود سنسور قابل تعویض برای کاربردهایی که سنسور اصلی آسیب دیده یا نیاز به تهیه قطعه جایگزین وجود دارد اهمیت دارد. با این حال پیش از سفارش سنسور یدکی باید مدل دستگاه اصلی و سازگاری دقیق سنسور بررسی شود.

تفاوت سنسور رطوبت، رطوبت سنج و کنترلر رطوبت

رطوبت زایی و رطوبت زدایی چگونه کنترل می‌شود؟

در حالت رطوبت‌زایی، هدف جلوگیری از خشک‌تر شدن محیط از حد تنظیم‌شده است. با کاهش رطوبت، خروجی می‌تواند تجهیزی مانند رطوبت‌ساز را فعال کند و پس از رسیدن مقدار رطوبت به نقطه قطع، فرمان متوقف شود.

در حالت رطوبت‌زدایی، دستگاه با افزایش رطوبت از حد تعریف‌شده خروجی را فعال می‌کند. این خروجی می‌تواند در مدار فرمان فن، سیستم تهویه یا رطوبت‌گیر مورد استفاده قرار گیرد.

امکان تنظیم جداگانه نقطه وصل و قطع اهمیت زیادی دارد، زیرا از قطع و وصل بسیار سریع رله در اطراف یک مقدار مشخص جلوگیری می‌کند. فاصله بین این دو مقدار مشابه یک ناحیه تفاضلی عمل می‌کند و پایداری بیشتری به سیستم می‌دهد.

محدوده اندازه گیری و رطوبت مجاز محیط دستگاه

در مشخصات رطوبت‌سنج‌های HMB-1RH و HMJN-1RH محدوده اندازه‌گیری 0…100%RH اعلام شده است. این مقدار را نباید با عدد رطوبت مجاز محیط نصب خود دستگاه اشتباه گرفت.

در مشخصات فنی شیوا امواج، شرایط کار دستگاه با رطوبت محیط حدود 70 درصد نیز ذکر شده است. این پارامتر مربوط به شرایط کار بدنه و الکترونیک دستگاه است، نه سقف اندازه‌گیری سنسور. بنابراین اینکه سنسور بتواند مقدار بالاتری را اندازه‌گیری کند به معنی مناسب بودن خود کنترلر برای نصب دائمی در محیط بسیار مرطوب یا دارای میعان نیست.

در محیط‌هایی مانند سالن بسیار مرطوب، محل نصب کنترلر و سنسور باید جداگانه بررسی شود. کنترلر می‌تواند داخل تابلو یا محفظه مناسب قرار گیرد و سنسور در نقطه‌ای نصب شود که نماینده شرایط واقعی محیط باشد.

کاربرد کنترلر رطوبت شیوا امواج

این تجهیزات برای کنترل شرایط محیطی در کاربردهای مختلف قابل استفاده هستند؛ مشروط بر اینکه محدوده رطوبت، دما و شرایط نصب با مشخصات محصول تطبیق داشته باشد. گلخانه‌ها، سالن‌های پرورش قارچ، بعضی دستگاه‌های جوجه‌کشی، انبارها، اتاق‌های دارای تجهیزات حساس و سیستم‌های تهویه از نمونه‌های متداول هستند.

در سالن پرورش قارچ یا گلخانه معمولاً رطوبت بالا است. بنابراین تنها بررسی محدوده اندازه‌گیری کافی نیست و محل قرارگیری سنسور، امکان تشکیل قطرات آب روی آن و شرایط مجاز کار دستگاه باید بررسی شوند.

این سنسورها برای اندازه‌گیری رطوبت نسبی هوا طراحی شده‌اند و نباید با سنسور رطوبت خاک یا حسگر تشخیص نشت و آب‌گرفتگی اشتباه گرفته شوند. خود شیوا امواج نیز برای تشخیص وجود آب محصول جداگانه‌ای در سبد خود دارد.

راهنمای انتخاب سنسور و کنترلر رطوبت شیوا امواج

اگر فقط مقدار رطوبت و یک فرمان خروجی برای کنترل رطوبت‌ساز یا رطوبت‌گیر مورد نیاز است، ابتدا بین HMB-1RH و HMJN-1RH بر اساس فرم نصب و ابعاد انتخاب انجام شود.

اگر کنترل هم‌زمان دما و رطوبت نیاز است، استفاده از THBN-100 باعث می‌شود هر دو پارامتر توسط یک دستگاه اندازه‌گیری شوند و برای هر بخش خروجی رله مستقل در اختیار باشد.

اگر دستگاه اصلی در حال حاضر نصب است و فقط سنسور آسیب دیده یا نیاز به تعویض دارد، باید سنسور سازگار با همان مدل انتخاب شود. در این شرایط خرید کامل کنترلر ضرورت ندارد، اما مدل و سیم‌بندی سنسور جدید باید با دستگاه موجود تطبیق داده شوند.

خروجی رله و اتصال به تجهیزات رطوبت ساز یا فن

عدد 5A یا 10A درج‌شده برای خروجی کنترلر، مشخصه کنتاکت رله دستگاه است و نباید بدون بررسی نوع بار به‌عنوان توان مجاز برای هر موتور، فن یا رطوبت‌ساز در نظر گرفته شود.

بارهای موتوری، القایی و بعضی تجهیزات الکترونیکی هنگام روشن شدن می‌توانند جریان هجومی بیشتری نسبت به جریان نامی ایجاد کنند. در بارهای بزرگ‌تر یا شرایطی که نوع بار با ظرفیت خروجی مستقیم سازگار نیست، رله کنترلر بهتر است در مدار فرمان کنتاکتور یا رله واسط مورد استفاده قرار گیرد.

به این ترتیب کنتاکت داخلی کنترلر فقط فرمان را صادر می‌کند و جریان اصلی مصرف‌کننده از کنتاکتور عبور می‌کند. انتخاب تجهیزات مدار قدرت باید متناسب با بار واقعی انجام شود.

نصب سنسور رطوبت

محل نصب سنسور تأثیر مستقیمی بر کیفیت کنترل دارد. سنسور باید در نقطه‌ای قرار گیرد که شرایط متوسط محیط مورد کنترل را نشان دهد. نصب مستقیم مقابل خروجی مه‌پاش، مسیر هوای فن، بخاری، کولر یا دریچه هوای بیرون می‌تواند باعث شود مقدار اندازه‌گیری‌شده با شرایط واقعی فضای اصلی متفاوت باشد.

در محیط‌هایی با امکان تشکیل قطره آب یا میعان، سنسور نباید بدون بررسی مشخصات محیطی مستقیماً در معرض خیس‌شدن قرار گیرد. همچنین بدنه کنترلر با درجه حفاظت IP30 باید در محل مناسب یا داخل تابلو نصب شود.

سیم‌کشی سنسور و دستگاه باید مطابق نقشه همان مدل انجام شود. در رطوبت‌سنج‌های شیوا امواج، سازنده برای سیم‌های سنسور ترمینال‌های مشخصی در نظر گرفته و رعایت اتصال صحیح تغذیه، زمین و سیگنال ضروری است.

کالیبراسیون کنترلر رطوبت

مدل‌های رطوبت‌سنج و کنترل‌کننده دما و رطوبت شیوا امواج قابلیت کالیبراسیون با مرجع مورد نظر را دارند. این قابلیت برای زمانی مفید است که مقدار دستگاه با یک مرجع معتبر مقایسه شده و نیاز به اعمال تصحیح مشخص وجود داشته باشد.

کالیبراسیون نباید برای جبران محل نصب نامناسب سنسور استفاده شود. اگر سنسور در معرض مه مستقیم یا جریان هوای موضعی باشد، ابتدا باید شرایط نصب اصلاح و سپس در صورت نیاز کالیبراسیون انجام شود.

قیمت سنسور و کنترلر رطوبت شیوا امواج

قیمت سنسور و کنترلر رطوبت شیوا امواج بر اساس مدل، تعداد پارامترهای قابل کنترل، تعداد و ظرفیت خروجی رله و نوع بدنه متفاوت است. سنسور یدکی به‌تنهایی ساختار ساده‌تری نسبت به یک کنترلر کامل دارد و کنترل‌کننده THBN-100 نیز به دلیل کنترل هم‌زمان دما و رطوبت از نظر عملکرد با رطوبت‌سنج تک‌پارامتری متفاوت است.

به دلیل تغییر قیمت تجهیزات برق صنعتی، برای خرید بهتر است علاوه بر قیمت روز، موجودی دقیق مدل، همراه بودن سنسور و سازگاری آن با کاربرد بررسی شوند. در جایگزینی دستگاه قبلی نیز کد محصول و ابعاد نصب اهمیت زیادی دارند.

سؤالات متداول سنسور و کنترلر رطوبت شیوا امواج

راهنمای خرید و قیمت سنسور و کنترلر رطوبت شیوا امواج