ریل تابلو برق یا DIN Rail یکی از اجزای اصلی مونتاژ تجهیزات داخل تابلوهای برق و اتوماسیون است. این ریل روی Back Plate یا سازه داخلی تابلو نصب می‌شود و تجهیزات دارای پایه ریلی با مکانیزم Snap-On یا گیره مخصوص روی آن قرار می‌گیرند. استفاده از ریل، نصب تجهیزات را منظم‌تر کرده و نیاز به سوراخ‌کاری مجزا برای هر قطعه را کاهش می‌دهد.
در بازار ایران این محصول با نام‌های ریل DIN، ریل مینیاتوری، ریل تابلویی و ریل ترمینال نیز شناخته می‌شود. با وجود ظاهر ساده، همه ریل‌ها یکسان نیستند. عرض و ارتفاع Profile، ضخامت، جنس، پوشش سطح، سوراخ‌دار یا ساده بودن و استاندارد ساخت باید با تجهیزات نصب‌شونده و شرایط پروژه هماهنگ باشند.
ریل DIN چیست؟
DIN Rail یک پروفیل فلزی استاندارد است که برای نصب تجهیزات الکتریکی طراحی شده است. بسیاری از Terminal Blockها، Relay Interfaceها، Power Supplyها، PLC Moduleها، Timerها و تجهیزات حفاظتی دارای پایه متناسب با این ریل هستند.
استاندارد EN 60715 ابعاد و Profileهای متداول ریل مورد استفاده تجهیزات الکتریکی را تعریف می‌کند. تولیدکنندگانی مانند Phoenix Contact و Weidmüller ریل‌های 15mm و 35mm خود را بر اساس همین ساختار استاندارد عرضه می‌کنند.
هدف استانداردسازی این است که تجهیزات سازگار بتوانند بدون ساخت پایه اختصاصی روی یک Profile مشخص نصب شوند. البته عبارت DIN Rail به‌تنهایی کافی نیست و Width و Depth ریل نیز باید با تجهیز تطبیق داده شوند.
انواع ریل تابلو برق از نظر ابعاد
| نوع ریل |
ابعاد تقریبی Profile |
کاربرد کلی |
| NS/TS 35/7.5 |
عرض 35mm و عمق 7.5mm |
رایج‌ترین ریل برای تجهیزات معمول تابلو |
| NS/TS 35/15 |
عرض 35mm و عمق 15mm |
برای نیاز مکانیکی بیشتر یا تجهیزات سازگار |
| NS 15 |
عرض 15mm و عمق حدود 5.5mm |
ترمینال‌ها و تجهیزات کوچک‌تر سازگار |
ریل 35×7.5mm
Profile با عرض 35mm و عمق 7.5mm یکی از رایج‌ترین ریل‌های تابلو برق است. Phoenix Contact ریل NS 35/7.5 و Weidmüller ریل TS 35×7.5 را برای نصب تجهیزات و ترمینال‌های استاندارد عرضه می‌کنند.
بسیاری از تجهیزاتی که در بازار با عبارت «DIN Rail Mount» معرفی می‌شوند برای همین Profile یا خانواده 35mm طراحی شده‌اند. با این حال Datasheet تجهیز باید بررسی شود؛ زیرا بعضی محصولات 35/7.5 و 35/15 را هر دو پشتیبانی می‌کنند و بعضی محدودیت بیشتری دارند.
در نمونه جاری Phoenix Contact، NS 35/7.5 از فولاد گالوانیزه و Passivated تولید می‌شود و مطابق EN 60715 است. عرض Profile برابر 35mm و عمق آن 7.5mm است.
ریل 35×15mm
ریل 35×15mm همان عرض 35mm را دارد، اما Profile آن عمق بیشتری دارد. این ساختار از نظر Mechanical Rigidity با مدل 7.5mm یکسان نیست و در بعضی تجهیزات یا آرایش‌های سنگین‌تر استفاده می‌شود.
Phoenix Contact این Profile را در جنس‌های فولادی و آلومینیومی عرضه می‌کند. نمونه فولادی NS 35/15 دارای عرض 35mm، عمق 15mm و پوشش گالوانیزه است و نمونه‌های Aluminum نیز در همین خانواده وجود دارند.
انتخاب ریل عمیق‌تر صرفاً به معنی «بهتر بودن» آن نیست. فضای پشت تجهیز، نوع Foot، وزن قطعات و ساختار Mechanical تابلو باید بررسی شوند.
ریل 15mm
ریل باریک 15mm برای تجهیزاتی استفاده می‌شود که Foot کوچک‌تری دارند. این Profile فضای کمتری اشغال می‌کند و در بعضی Terminal Systemهای فشرده کاربرد دارد.
در نمونه فعلی Phoenix Contact، NS 15 دارای عرض 15mm و عمق 5.5mm است و مطابق EN 60715 ارائه می‌شود. بنابراین ریل 15mm را نباید با ریل 35mm تنها بر اساس ظاهر جایگزین کرد.
ریل سوراخ‌دار و بدون سوراخ
DIN Rail می‌تواند Perforated یا Unperforated باشد. ریل سوراخ‌دار دارای Slot یا Holeهای آماده است و اتصال آن به Back Plate با پیچ ساده‌تر انجام می‌شود.
مدل بدون سوراخ سطح پیوسته دارد و محل‌های نصب در زمان مونتاژ ایجاد می‌شوند یا ریل با روش مناسب دیگری ثابت می‌شود. انتخاب میان این دو بیشتر به روش نصب و طراحی تابلو وابسته است.
برای نمونه Phoenix Contact در سری NS 35/7.5 هم مدل Perforated و هم Unperforated ارائه می‌کند. در بعضی مدل‌های سوراخ‌دار این شرکت فاصله سوراخ‌ها 25mm اعلام شده است.
نکته انتخاب:
سوراخ‌دار بودن ریل نشان‌دهنده Profile نصب تجهیزات نیست. ریل سوراخ‌دار و بدون سوراخ می‌توانند هر دو دارای Profile استاندارد 35×7.5mm باشند.
جنس ریل DIN
Steel یکی از رایج‌ترین مواد برای DIN Rail است. برای مقاومت بهتر سطحی در برابر خوردگی، ریل‌های فولادی می‌توانند دارای Zinc Plating یا Galvanized Surface باشند.
Weidmüller برای TS 35×7.5 نمونه فولادی با Galvanic Zinc Plating و Passivation عرضه می‌کند. Phoenix Contact نیز ریل‌های فولادی گالوانیزه و Passivated در Profileهای استاندارد دارد.
Aluminum DIN Rail نیز در بازار صنعتی وجود دارد. Phoenix Contact برای NS 35/15 مدل Aluminum بدون Coating ارائه می‌کند. انتخاب Aluminum یا Steel باید بر اساس Weight، محیط، سازگاری تجهیزات و طراحی Grounding انجام شود.
ضخامت ریل چرا مهم است؟
ضخامت Metal روی Rigidity ریل اثر دارد. اگر تعداد زیادی تجهیز سنگین روی یک مسیر بلند نصب شوند، ریل ضعیف یا نصب‌شده با فاصله زیاد میان پیچ‌ها می‌تواند تغییر شکل دهد.
برای مثال Weidmüller در مدل TS 35×7.5 فولادی مورد بررسی Thickness برابر 1mm اعلام می‌کند. این عدد متعلق به همان محصول است و نباید برای همه ریل‌های بازار فرض شود.
در پروژه‌های دارای Vibration نیز استحکام مکانیکی Rail و نحوه Fixing اهمیت بیشتری دارد. تنها ضخامت ریل کافی نیست و فاصله نقاط نصب روی Back Plate نیز باید مناسب باشد.
چه تجهیزاتی روی ریل DIN نصب می‌شوند؟
Terminal Block
Relay و Relay Interface
MCB و تجهیزات مدولار
Power Supply
PLC و I/O Moduleهای مربوطه
Timer و Monitoring Relay
Signal Conditioner
Interface Module
Foot هر تجهیز تعیین می‌کند روی کدام Rail قابل نصب باشد. بنابراین وجود عبارت «ریلی» در نام محصول کافی نیست و نوع Mounting Rail باید از مشخصات فنی بررسی شود.
ریل ترمینال
Terminal Block یکی از مهم‌ترین تجهیزاتی است که روی DIN Rail نصب می‌شود. ترمینال‌ها در کنار هم روی ریل قرار می‌گیرند و برای ثابت ماندن مجموعه معمولاً از End Bracket یا End Clamp استفاده می‌شود.
مدل Terminal تعیین می‌کند ریل 35mm یا 15mm موردنیاز است. بعضی خانواده‌ها تنها یک Profile را می‌پذیرند و بعضی دیگر با هر دو مدل 35/7.5 و 35/15 سازگار هستند.
ریل و کلید مینیاتوری
اصطلاح «ریل مینیاتوری» در بازار ایران تا حد زیادی به دلیل نصب MCB و تجهیزات مدولار روی DIN Rail رایج شده است. با این حال ریل DIN فقط برای کلید مینیاتوری نیست و کاربرد آن در اتوماسیون بسیار گسترده‌تر است.
هنگام چیدمان چند تجهیز مدولار باید عرض ماژول‌ها، فاصله لازم برای سیم‌کشی و مسیر داکت نیز دیده شوند. پر کردن تمام طول Rail بدون فضای سرویس می‌تواند تعمیرات آینده را دشوار کند.
برش ریل DIN
ریل معمولاً به طول موردنیاز تابلو برش داده می‌شود. بعد از Cutting باید لبه‌های تیز و Burr حذف شوند تا به کابل، دست تکنسین یا Equipment آسیب نرسانند.
در ریل‌های دارای Surface Protection، محل برش ممکن است پوشش اصلی را نداشته باشد. Weidmüller نیز در بعضی ریل‌های فولادی خود به محدودتر بودن Corrosion Resistance در لبه‌های برش اشاره می‌کند.
برای تولید انبوه تابلو می‌توان از دستگاه مخصوص DIN Rail Cutting استفاده کرد تا برش صاف و تکرارپذیر ایجاد شود.
نحوه نصب ریل روی تابلو
Rail باید روی Back Plate یا سازه‌ای با استحکام کافی نصب شود. پیچ‌ها یا Fastenerها باید ریل را بدون تاب‌خوردگی نگه دارند و فاصله آن‌ها با طول و وزن تجهیزات هماهنگ باشد.
مدل سوراخ‌دار نصب سریع‌تری با پیچ دارد، زیرا Slotهای آماده روی Rail وجود دارند. در مدل بدون سوراخ، نحوه ایجاد Hole یا Fixing باید مطابق طراحی تابلو انجام شود.
Rail باید کاملاً تراز باشد؛ زیرا چیدمان ترمینال‌ها و تجهیزات روی Rail کج، علاوه بر ظاهر نامناسب می‌تواند روی فاصله داکت و سیم‌کشی اثر بگذارد.
بست انتهایی یا End Clamp
End Clamp برای ثابت نگه داشتن مجموعه Terminal Blockها و بعضی تجهیزات کنار هم استفاده می‌شود. این قطعه روی Rail قفل می‌شود و مانع حرکت طولی مجموعه می‌شود.
در Terminal Stripهای طولانی استفاده از End Bracket مناسب اهمیت بیشتری دارد. مدل End Clamp باید با Profile Rail و Family ترمینال هماهنگ باشد.
آیا ریل DIN می‌تواند مسیر ارت باشد؟
بعضی PE Terminalها دارای Grounding Foot هستند و هنگام Snap شدن روی DIN Rail، اتصال الکتریکی با ریل ایجاد می‌کنند. Phoenix Contact در محصولات Ground Terminal خود این ساختار را به‌صورت مشخص ارائه می‌کند.
با این حال وجود ریل فلزی به‌تنهایی به معنی آماده بودن یک مسیر Protective Earth معتبر نیست. خود Rail باید از نظر اتصال الکتریکی، Bonding و Current-Carrying Capability مطابق طراحی سیستم استفاده شود.
Phoenix Contact در مشخصات PE Terminalهای خود نیز تاکید می‌کند Current Carrying Capacity ریل باید رعایت شود. بنابراین Rail و Ground Terminal باید به‌عنوان یک سیستم حفاظتی بررسی شوند.
نکته ایمنی:
ریل DIN را بدون طراحی و Bonding مناسب به‌عنوان شینه ارت اصلی فرض نکنید. مسیر PE باید مطابق ساختار حفاظتی تابلو و مشخصات ترمینال‌ها طراحی شود.
تحمل جریان اتصال کوتاه ریل
زمانی که Ground Terminal از طریق DIN Rail به PE متصل می‌شود، خواص الکتریکی Rail اهمیت پیدا می‌کنند. به همین دلیل بعضی سازندگان Short-Time Current Rating ریل را اعلام می‌کنند.
برای مثال Phoenix Contact برای NS 35/7.5 فولادی مورد بررسی Equivalent Copper Cross Section برابر 16mm² و Short-Time Current Resistance برای 1s برابر 1.92kA اعلام می‌کند. Weidmüller برای TS 35×7.5 نمونه مشابهی با 1.92kA ارائه می‌دهد.
این اعداد مربوط به مدل‌های مشخص هستند و نباید برای تمام DIN Railها استفاده شوند. جنس، Profile و Thickness ریل می‌توانند مقدار قابل تحمل را تغییر دهند.
ریل فولادی یا آلومینیومی؟
ریل فولادی گالوانیزه انتخاب متداول برای بسیاری از تابلوهای صنعتی است و استحکام مکانیکی مناسبی دارد. Aluminum Rail وزن پایین‌تری دارد و در بعضی سیستم‌های خاص استفاده می‌شود.
انتخاب Material صرفاً با وزن انجام نمی‌شود. Grounding Requirement، Corrosion، نوع تجهیزات و Mechanical Load نیز باید بررسی شوند. همچنین Electrical Rating ریل‌های فولادی و آلومینیومی الزاماً یکسان نیست.
راهنمای انتخاب ریل تابلو برق
| معیار |
چه چیزی بررسی شود؟ |
علت اهمیت |
| Profile |
35×7.5، 35×15، 15mm یا نوع دیگر |
سازگاری با پایه تجهیز |
| Material |
Steel یا Aluminum |
استحکام، وزن و Grounding |
| Surface |
Galvanized، Zinc Plated یا نوع دیگر |
مقاومت محیطی و Contact |
| Perforation |
سوراخ‌دار یا بدون سوراخ |
روش نصب روی Back Plate |
| Thickness |
ضخامت واقعی Profile |
Rigidity و Mechanical Load |
| Length |
طول شاخه یا برش موردنیاز |
کاهش پرت و سهولت مونتاژ |
| Grounding |
استفاده یا عدم استفاده با PE Terminal |
بررسی Electrical Rating ریل |
اشتباهات رایج در انتخاب و نصب ریل
- خرید Rail فقط با عنوان «ریل DIN» بدون بررسی Profile
- استفاده از ریل 15mm برای تجهیز مخصوص 35mm
- انتخاب ریل بسیار نازک برای تجهیزات سنگین
- فاصله زیاد میان پیچ‌های نگهدارنده ریل
- برش ریل و باقی گذاشتن لبه تیز و Burr
- بی‌توجهی به خوردگی لبه برش
- عدم استفاده از End Clamp برای Terminal Strip
- فرض کردن خودکار ریل به‌عنوان مسیر ارت
- عدم توجه به فضای لازم برای سیم‌کشی و داکت اطراف تجهیزات
Replacement ریل قدیمی
در تعویض Rail قدیمی ابتدا Width و Depth Profile اندازه‌گیری شوند. تنها برابر بودن عرض 35mm کافی نیست و ممکن است Rail قبلی 7.5mm یا 15mm عمق داشته باشد.
نوع تجهیزات نصب‌شده نیز بررسی شود. اگر PE Terminalها از طریق ریل Ground می‌شوند، جنس و Electrical Rating Rail جدید و نحوه Bonding باید با سیستم قبلی سازگار باشند.
سوراخ‌دار یا بدون سوراخ بودن، محل Fixing و Thickness نیز در Replacement اهمیت دارند. اگر Rail قبلی خم شده است، وزن تجهیزات و فاصله پیچ‌های نصب نیز قبل از تعویض بررسی شوند.
چک‌لیست Replacement ریل:
Profile، عرض، عمق، ضخامت، طول، سوراخ‌دار یا ساده بودن، جنس، Coating، تجهیزات نصب‌شده، End Clamp، Ground Terminal، نحوه Bonding، فاصله نقاط Fixing و شرایط محیطی بررسی شوند.
قیمت ریل تابلو برق به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت ریل به Profile، جنس، ضخامت و طول شاخه وابسته است. ریل 35×15mm از نظر مقدار Metal و ساختار با ریل 35×7.5mm یکسان نیست.
فولادی یا Aluminum بودن و نوع Surface Treatment نیز بر قیمت اثر دارند. Perforated بودن و کیفیت Punch نیز می‌توانند هزینه تولید را تغییر دهند.
برای مقایسه قیمت بهتر است طول، ضخامت و Profile محصولات یکسان باشند. مقایسه دو شاخه ریل فقط بر اساس عرض 35mm می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
برای خرید ریل تابلو برق چه اطلاعاتی لازم است؟
- نوع تجهیزات قابل نصب
- Profile موردنیاز تجهیز
- عرض ریل؛ مانند 35 یا 15mm
- عمق Profile؛ مانند 7.5 یا 15mm
- ضخامت ریل
- فولادی یا آلومینیومی بودن
- نوع پوشش سطح
- سوراخ‌دار یا بدون سوراخ بودن
- طول شاخه موردنیاز
- وزن و تعداد تجهیزات نصب‌شده
- استفاده از PE Terminal روی ریل
- نیاز به End Clamp و سایر Accessoryها
- مشخصات ریل قبلی در پروژه Replacement
سوالات متداول ریل تابلو برق
ریل DIN چه کاربردی دارد؟
برای نصب استاندارد تجهیزاتی مانند ترمینال، رله، منبع تغذیه، تجهیزات مدولار و بعضی PLCها داخل تابلو استفاده می‌شود.
رایج‌ترین ریل تابلو برق چه سایزی است؟
Profile با عرض 35mm بسیار رایج است و مدل 35×7.5mm یکی از پرکاربردترین انواع در تابلوهای صنعتی محسوب می‌شود.
تفاوت ریل 35×7.5 و 35×15 چیست؟
هر دو 35mm عرض دارند، اما عمق Profile متفاوت است. نوع تجهیز، فضای نصب و نیاز مکانیکی مشخص می‌کنند کدام مدل مناسب است.
تفاوت ریل سوراخ‌دار و بدون سوراخ چیست؟
مدل سوراخ‌دار دارای محل‌های آماده برای Fixing است، اما مدل ساده سطح پیوسته دارد. Profile نصب تجهیزات می‌تواند در هر دو یکسان باشد.
آیا همه تجهیزات ریلی روی ریل 35mm نصب می‌شوند؟
خیر. بسیاری از تجهیزات از 35mm استفاده می‌کنند، اما ریل 15mm و Profileهای دیگر نیز وجود دارند. Datasheet تجهیز باید بررسی شود.
آیا ریل DIN را می‌توان به‌عنوان ارت استفاده کرد؟
بعضی PE Terminalها اتصال الکتریکی مستقیم به Rail دارند، اما ریل باید از نظر Bonding و Current-Carrying Capability برای این کاربرد تایید و طراحی شود.
ریل فولادی بهتر است یا آلومینیومی؟
هر دو کاربرد دارند. استحکام، وزن، Grounding، خوردگی و مشخصات تجهیز باید برای انتخاب جنس ریل بررسی شوند.
End Clamp ریل برای چیست؟
برای ثابت نگه داشتن Terminal Blockها و جلوگیری از حرکت طولی مجموعه روی ریل استفاده می‌شود.
برای جایگزینی ریل قدیمی چه مواردی بررسی شوند؟
عرض، عمق، ضخامت، جنس، پوشش، سوراخ‌دار بودن، تجهیزات نصب‌شده و نحوه Grounding باید با ریل جدید تطبیق داده شوند.
برای راهنمای خرید و دریافت قیمت ریل تابلو برق با شماره 03191091031 تماس بگیرید.
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!