ریل

ریل یکی از اجزای مهم در ساخت تابلو برق و سیستم‌های کنترل صنعتی است. این قطعه روی صفحه تابلو یا سازه داخلی نصب می‌شود و بستری استاندارد برای قرارگیری تجهیزات مختلف ایجاد می‌کند. محصولاتی که با عنوان ریل تابلو برق، ریل مینیاتوری، ریل ترمینال، DIN Rail، Top-Hat Rail و Mounting Rail شناخته می‌شوند، از نظر پروفیل، ابعاد، جنس و ساختار تفاوت دارند.

استفاده از ریل باعث می‌شود تجهیزات بدون نصب مستقیم روی صفحه تابلو در یک مسیر مشخص قرار گیرند. بسیاری از ترمینال‌ها، رله‌ها، کلیدهای مینیاتوری، تجهیزات حفاظتی، منابع تغذیه و ماژول‌های کنترل برای نصب روی DIN Rail طراحی شده‌اند. Weidmüller نیز ریل DIN مطابق DIN EN 60715 را یک حامل استاندارد و عمومی برای تجهیزات الکترونیکی در تابلو معرفی می‌کند.

هنگام خرید ریل نباید تنها به عبارت «ریل مینیاتوری» توجه کرد. عرض و ارتفاع پروفیل، جنس، ضخامت، سوراخ‌دار یا ساده بودن و طول باید با تجهیزات و ساختار تابلو هماهنگ باشند.

ریل چیست و چه کاربردی دارد؟

ریل تابلو برق یک پروفیل فلزی یا در برخی محصولات خاص غیرفلزی است که تجهیزات تابلویی روی آن قفل یا نصب می‌شوند. ساختار استاندارد ریل امکان استفاده از تجهیزات تولیدکنندگان مختلف را در یک معماری نصب مشترک فراهم می‌کند.

کاربرد ریل در تابلو برق بسیار گسترده است. ترمینال ریلی، کلید مینیاتوری، محافظ جان، رله، تایمر، برخی کنتاکتورها، PLC، منبع تغذیه و تجهیزات رابط می‌توانند برای نصب روی ریل طراحی شده باشند.

ریل همچنین به مرتب شدن چیدمان تابلو کمک می‌کند. تجهیزات در امتداد یک خط مشخص قرار می‌گیرند و امکان افزودن، جابه‌جایی یا تعویض بسیاری از قطعات ساده‌تر می‌شود.

در طراحی تابلو معمولاً ریل همراه داکت استفاده می‌شود. تجهیزات روی ریل نصب می‌شوند و سیم‌ها از مسیرهای داکت در بالا یا پایین آن عبور می‌کنند.

ریل DIN چیست؟

DIN Rail نام عمومی گروهی از پروفیل‌های استاندارد برای نصب تجهیزات الکتریکی است. استاندارد EN 60715 یکی از منابع مهم تعریف ابعاد این ریل‌ها است.

Phoenix Contact ریل‌های مختلف خود را مطابق EN 60715 عرضه می‌کند. برای نمونه NS 35/7.5 دارای عرض 35mm و ارتفاع 7.5mm است.

اصطلاح DIN Rail فقط به یک شکل خاص محدود نیست. پروفیل Top-Hat، پروفیل G و پروفیل C از انواع شناخته‌شده ریل هستند.

بااین‌حال، در تابلوهای امروزی ریل Top-Hat با عرض 35mm یکی از متداول‌ترین انواع است. Phoenix Contact نیز Top-Hat را در اندازه‌های NS 15 و NS 35 عرضه می‌کند و NS 35 در ارتفاع‌های 7.5mm و 15mm وجود دارد.

انواع ریل تابلو برق

انواع ریل را می‌توان براساس شکل پروفیل، ابعاد، جنس و روش نصب دسته‌بندی کرد. مهم‌ترین گروه‌ها شامل ریل 35mm، ریل 15mm، ریل G و مدل‌های سوراخ‌دار یا بدون سوراخ هستند.

ریل 35×7.5mm

ریل 35×7.5mm یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های DIN Rail است. این ریل دارای عرض 35mm و ارتفاع پروفیل 7.5mm است.

Phoenix Contact مدل NS 35/7.5 و Weidmüller مدل TS 35×7.5 را در این ابعاد ارائه می‌کنند. هر دو سازنده نمونه‌هایی مطابق EN 60715 دارند.

این ریل برای بسیاری از تجهیزات تابلویی کوچک و متوسط کاربرد دارد. بااین‌حال، قابلیت نصب هر تجهیز باید از مشخصات همان تجهیز بررسی شود.

عبارت «ریل مینیاتوری» در بازار ایران اغلب برای همین گروه استفاده می‌شود. بااین‌حال، هنگام سفارش بهتر است ابعاد دقیق مانند 35×7.5mm نیز مشخص شوند.

ریل 35×15mm

ریل 35×15mm همان عرض 35mm را دارد، اما عمق یا ارتفاع پروفیل آن بیشتر است. این ساختار می‌تواند برای شرایطی که استحکام مکانیکی بیشتری لازم است مناسب باشد.

Phoenix Contact ریل NS 35/15 را در مدل‌های سوراخ‌دار و بدون سوراخ ارائه می‌کند. این محصولات در کنار NS 35/7.5 از پروفیل‌های استاندارد این سازنده هستند.

نباید تصور کرد ریل 35×15mm برای هر تجهیزی الزاماً بهتر از 35×7.5mm است. فضای تابلو، روش نصب و سازگاری پایه تجهیز باید بررسی شوند.

ریل 15mm

ریل NS 15 عرض کمتری نسبت به ریل 35mm دارد. این نوع ریل برای تجهیزات طراحی‌شده برای پروفیل کوچک‌تر استفاده می‌شود.

Phoenix Contact ریل NS 15 را در مجموعه DIN Rail خود عرضه می‌کند. این ریل نیز می‌تواند در مدل‌های سوراخ‌دار و بدون سوراخ تولید شود.

استفاده از ریل 15mm تنها زمانی مناسب است که تجهیز مورد نظر برای این پروفیل طراحی شده باشد. بسیاری از تجهیزات رایج تابلو برای ریل 35mm طراحی شده‌اند.

ریل G یا TS 32

ریل G دارای شکل پروفیل متفاوتی نسبت به Top-Hat است. این نوع ریل در اندازه 32×15mm نیز شناخته می‌شود.

Weidmüller ریل TS 32 را در گروه G-Type Rails ارائه می‌کند. این خانواده در نمونه‌های فولادی، آلومینیومی و استنلس استیل عرضه شده است.

Phoenix Contact نیز G-profile را در اندازه NS 32 ارائه می‌کند. طبق اطلاعات این سازنده، مدل‌های سوراخ‌دار و بدون سوراخ برای این پروفیل وجود دارند.

ریل G در مقایسه با Top-Hat کاربرد عمومی کمتری در تابلوهای جدید دارد. انتخاب آن بیشتر به نوع تجهیزات موجود و معماری پروژه بستگی دارد.

ریل C

ریل C دارای پروفیل C شکل است و در برخی کاربردهای خاص استفاده می‌شود. این پروفیل امروزه نسبت به Top-Hat کمتر رایج است.

Phoenix Contact اعلام می‌کند ریل C در سبد فعلی این شرکت کاربرد محدودتری دارد و نمونه NS 30 فولادی گالوانیزه را ارائه می‌کند.

بنابراین برای پروژه‌های جدید، قبل از انتخاب ریل C باید بررسی شود که تجهیزات مورد نظر واقعاً برای این پروفیل طراحی شده باشند.

ریل سوراخ‌دار و بدون سوراخ

ریل‌ها از نظر ساختار پایه به دو گروه سوراخ‌دار یا Perforated و بدون سوراخ یا Unperforated تقسیم می‌شوند.

ریل سوراخ‌دار دارای شیارهایی برای عبور پیچ نصب است. این شیارها نصب و تنظیم موقعیت ریل روی صفحه تابلو را ساده‌تر می‌کنند.

برای نمونه، Phoenix Contact در ریل سوراخ‌دار NS 35 عرض 35mm، ارتفاع 7.5mm و فاصله مرکز سوراخ‌ها 25mm را برای مدل مشخص خود اعلام کرده است.

ریل بدون سوراخ سطح پیوسته دارد. برای نصب آن باید روش سوراخ‌کاری یا سیستم اتصال مطابق طراحی تابلو انتخاب شود.

انتخاب میان این دو مدل به فرآیند تولید تابلو و صفحه نصب بستگی دارد. هیچ‌کدام به‌صورت مطلق برای همه پروژه‌ها بهتر نیستند.

جنس ریل تابلو برق

جنس یکی از مهم‌ترین مشخصات ریل است. ریل‌های صنعتی می‌توانند از فولاد، فولاد ضدزنگ، آلومینیوم یا مس تولید شوند.

فولاد گالوانیزه یکی از متداول‌ترین گزینه‌ها است. Weidmüller برای TS 35×7.5 نمونه فولادی با سطح گالوانیزه و Passivated ارائه می‌کند.

همین سازنده در مجموعه DIN Rail خود مدل‌هایی از آلومینیوم، مس و استنلس استیل نیز عرضه می‌کند. نوع جنس باید براساس شرایط محیطی، کاربرد و الزامات پروژه انتخاب شود.

استفاده از ریل استنلس استیل می‌تواند برای شرایط محیطی خاص مطرح باشد. آلومینیوم نیز وزن کمتری دارد و در محصولات مشخص کاربرد دارد.

انتخاب جنس صرفاً براساس قیمت توصیه نمی‌شود. شرایط خوردگی، نیازهای الکتریکی و مکانیکی و استاندارد تابلو باید بررسی شوند.

آیا ریل DIN می‌تواند هادی ارت باشد؟

در برخی طراحی‌ها، ریل می‌تواند بخشی از مسیر اتصال حفاظتی تجهیزات باشد. بااین‌حال، نمی‌توان هر ریل فلزی را بدون بررسی به‌عنوان هادی حفاظتی در نظر گرفت.

ویژگی الکتریکی ریل به جنس، پوشش، سطح مقطع مؤثر، اتصال به بدنه و نحوه نصب بستگی دارد. همچنین تجهیزات نصب‌شده باید برای این روش اتصال طراحی شده باشند.

Weidmüller برای نمونه TS 35×7.5 فولادی مشخص، معادل سطح مقطع مس 16mm² و جریان تحمل کوتاه‌مدت مشخصی اعلام می‌کند. این اطلاعات فقط متعلق به همان محصول و شرایط آزمون است.

بنابراین استفاده از ریل در مدار PE باید طبق استاندارد پروژه و مشخصات سازنده ترمینال و ریل انجام شود. وجود ریل فلزی به‌تنهایی مجوز استفاده از آن به‌عنوان هادی حفاظتی نیست.

سری‌ها و پروفیل‌های رایج ریل

ریل یک دسته عمومی است و مانند اینورتر یا PLC دارای یک سری مشترک بین تمام برندها نیست. هر سازنده نام‌گذاری خاص خود را دارد.

Phoenix Contact برای ریل‌های Top-Hat از نام‌هایی مانند NS 35/7.5، NS 35/15 و NS 15 استفاده می‌کند. مدل NS 32 نیز برای پروفیل G دیده می‌شود.

Weidmüller از نام‌هایی مانند TS 35×7.5، TS 35×15 و TS 32 استفاده می‌کند. TS 32 در گروه G-profile قرار می‌گیرد.

این کدها به انتخاب دقیق‌تر کمک می‌کنند. هنگام فروش ریل بهتر است ابعاد و نوع پروفیل همراه نام عمومی محصول درج شوند.

مشخصات ریل که هنگام خرید باید بررسی شوند

اولین مشخصه، نوع پروفیل است. باید مشخص شود تجهیز برای Top-Hat، G یا پروفیل دیگری طراحی شده است.

عرض و ارتفاع ریل مرحله بعد هستند. برای مثال 35×7.5mm و 35×15mm از نظر عرض مشابه، اما از نظر ارتفاع متفاوت هستند.

جنس ریل نیز باید بررسی شود. فولاد گالوانیزه، استنلس استیل، آلومینیوم و مس ویژگی‌های متفاوتی دارند.

سوراخ‌دار یا ساده بودن ریل نیز اهمیت دارد. این ویژگی مستقیماً روی روش اتصال ریل به صفحه تابلو اثر می‌گذارد.

طول ریل نیز یکی از مشخصات سفارش است. سازندگان نمونه‌هایی با طول 1m و 2m و همچنین طول‌های آماده یا سفارشی ارائه می‌کنند. برای مثال Weidmüller مدل TS 35×7.5 را در طول‌های 1000mm و 2000mm عرضه می‌کند.

ضخامت ورق نیز باید از دیتاشیت بررسی شود. دو ریل با ابعاد ظاهری یکسان ممکن است ضخامت و مشخصات مکانیکی متفاوتی داشته باشند.

راهنمای انتخاب ریل

در راهنمای انتخاب ریل ابتدا تجهیزاتی را که قرار است روی آن نصب شوند مشخص کنید. نوع پایه تجهیزات تعیین می‌کند چه پروفیلی مورد نیاز است.

برای اغلب تجهیزات ماژولار امروزی، ریل 35mm یکی از گزینه‌های رایج است. بااین‌حال، مشخصات هر تجهیز باید جداگانه بررسی شود.

مرحله بعد، بار مکانیکی روی ریل است. تعداد و وزن تجهیزات و فاصله نقاط نصب ریل بر استحکام مجموعه اثر دارند.

در تجهیزات سنگین‌تر، استفاده از ریل با پروفیل یا ضخامت مناسب اهمیت بیشتری دارد. سازنده تابلو باید فاصله پیچ‌های نصب را نیز متناسب با بار تعیین کند.

شرایط محیطی نیز بررسی شود. اگر تابلو در محیط دارای رطوبت، مواد خورنده یا شرایط ویژه نصب می‌شود، جنس و پوشش سطح ریل اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

در پایان، طول و نحوه برش مشخص می‌شوند. بهتر است ریل به اندازه مناسب برش داده شود و لبه‌های آن شرایط ایمن و مناسب برای نصب داشته باشند.

نصب ریل در تابلو برق

ریل معمولاً به صفحه مونتاژ داخل تابلو پیچ می‌شود. در ریل سوراخ‌دار، شیارهای آماده نصب این کار را ساده‌تر می‌کنند.

ریل باید کاملاً صاف و بدون تاب نصب شود. کج بودن ریل می‌تواند باعث قرارگیری نامناسب تجهیزات و ایجاد مشکل در نصب داکت یا سیم‌کشی شود.

فاصله ریل از داکت نیز باید از ابتدا در طراحی مشخص شود. فضای کافی برای ورود سیم، باز شدن درپوش داکت و دسترسی به پیچ تجهیزات در نظر گرفته شود.

پس از نصب ریل، تجهیزات از یک سمت یا با مکانیزم قفل‌شونده روی آن قرار می‌گیرند. روش دقیق نصب به پایه همان تجهیز بستگی دارد.

در دو انتهای مجموعه ترمینال‌ها معمولاً از End Clamp یا End Bracket استفاده می‌شود. این تجهیزات مانع حرکت مجموعه ترمینال روی ریل می‌شوند.

برش ریل DIN

ریل معمولاً در شاخه‌های مشخص عرضه می‌شود و هنگام مونتاژ براساس عرض تابلو برش داده می‌شود. برش باید تمیز و دقیق انجام شود.

Phoenix Contact ابزارهای اختصاصی DIN Rail Cutter ارائه می‌کند. این ابزارها برای برش دقیق ریل بدون ایجاد براده و کاهش نیاز به پرداخت بعدی طراحی شده‌اند.

در تولید تابلو با تعداد زیاد، ابزار تخصصی می‌تواند سرعت و یکنواختی کار را افزایش دهد. در کارگاه‌های کوچک نیز باید پس از برش، لبه ریل از نظر تیزی یا تغییر شکل بررسی شود.

تغییر شکل پروفیل در محل برش می‌تواند نصب برخی تجهیزات را دشوار کند. بنابراین روش برش نباید فرم استاندارد ریل را خراب کند.

تجهیزات جانبی ریل

ریل همراه تجهیزات جانبی مختلف استفاده می‌شود. یکی از مهم‌ترین آن‌ها بست انتهایی یا End Clamp است.

End Clamp در ابتدا و انتهای ردیف ترمینال‌ها قرار می‌گیرد و مانع جابه‌جایی آن‌ها می‌شود. Phoenix Contact برای NS 35/7.5 و NS 35/15 مدل‌هایی مانند CLIPFIX 35 ارائه می‌کند.

درپوش انتهایی ریل نیز در برخی سیستم‌ها استفاده می‌شود. Phoenix Contact برای NS 35/7.5 و NS 35/15 End Piece اختصاصی عرضه می‌کند.

ترمینال ریلی، مارکر، جداکننده، جامپر و تجهیزات ارت نیز از اجزایی هستند که همراه ریل در تابلو استفاده می‌شوند.

داکت سیم نیز مکمل مهم ریل است. ریل تجهیزات را نگه می‌دارد و داکت مسیر سیم‌ها را سازمان‌دهی می‌کند.

تفاوت ریل و داکت

ریل و داکت هر دو در تابلو برق استفاده می‌شوند، اما وظیفه متفاوتی دارند. ریل برای نصب تجهیزات است و داکت برای عبور و مرتب‌سازی سیم‌ها استفاده می‌شود.

تجهیزات الکتریکی مستقیماً روی ریل قفل یا پیچ می‌شوند. سیم‌های متصل به این تجهیزات معمولاً وارد داکت مجاور می‌شوند.

به همین دلیل ریل و داکت باید هم‌زمان در Layout تابلو طراحی شوند. فاصله نامناسب میان آن‌ها می‌تواند نصب و سیم‌کشی را دشوار کند.

قیمت ریل به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت ریل به نوع پروفیل، جنس، ضخامت، طول، پوشش سطح و برند بستگی دارد. ریل فولادی، آلومینیومی، مسی و استنلس استیل قیمت یکسانی ندارند.

ابعاد نیز روی قیمت اثر دارند. ریل 35×15mm نسبت به یک ریل سبک‌تر 35×7.5mm ساختار متفاوتی دارد و نباید فقط براساس طول مقایسه شود.

مدل سوراخ‌دار یا بدون سوراخ نیز می‌تواند در قیمت اثرگذار باشد. نوع پوشش سطح و کیفیت ساخت از عوامل دیگر هستند.

برای مقایسه قیمت ریل تابلو برق بهتر است قیمت شاخه همراه طول، جنس و مشخصات دقیق بررسی شود. مقایسه دو شاخه بدون توجه به طول یا ضخامت نتیجه درستی ایجاد نمی‌کند.

خرید و فروش ریل

برای خرید ریل ابتدا نوع تجهیزات تابلو را مشخص کنید. در بسیاری از کاربردها ریل DIN با عرض 35mm مورد نیاز است، اما این موضوع باید با تجهیزات تأیید شود.

سپس ارتفاع 7.5mm یا 15mm، جنس و سوراخ‌دار بودن مشخص شود. طول مورد نیاز نیز براساس ابعاد تابلو و تعداد تجهیزات محاسبه شود.

در فروش ریل بهتر است عنوان محصول شامل مشخصات اصلی باشد. عبارتی مانند «ریل DIN گالوانیزه 35×7.5mm سوراخ‌دار» اطلاعات بیشتری از عنوان عمومی «ریل تابلو برق» ارائه می‌دهد.

اگر ریل مربوط به برند خاص است، کد محصول نیز باید ثبت شود. این موضوع در پروژه‌های صنعتی و جایگزینی تجهیزات اهمیت بیشتری دارد.

خرید ریل از آوا الکتریک

ریل یکی از تجهیزات پایه برای مونتاژ منظم تجهیزات در تابلو برق است. ریل DIN یا ریل مینیاتوری در پروفیل‌ها و ابعاد مختلف عرضه می‌شود و نوع 35mm یکی از رایج‌ترین گزینه‌ها در تابلوهای صنعتی است.

برای خرید ریل باید پروفیل، عرض، ارتفاع، جنس، طول و نوع سوراخ‌کاری بررسی شوند. سازگاری تجهیزات نصب‌شونده با ریل نیز باید پیش از سفارش مشخص شود.

در کنار ریل می‌توان تجهیزاتی مانند بست انتهایی، ترمینال، داکت و متعلقات نصب را نیز براساس ساختار تابلو انتخاب کرد. هماهنگی این تجهیزات باعث اجرای منظم‌تر مجموعه می‌شود.

برای استعلام قیمت ریل بهتر است نوع ریل، ابعاد، جنس، طول شاخه و تعداد مورد نیاز اعلام شود. این اطلاعات انتخاب و مقایسه محصولات مناسب را دقیق‌تر می‌کند.

برای راهنمای خرید و دریافت قیمت ریل با شماره 03191091031 تماس بگیرید.